- within Environment topic(s)
Ticari hayatta borcun ifasını güvence altına almak için en sık başvurulan yöntemlerden biri teminat senedi veya teminat çeki vermektir. Ancak bu belgelerin hukuki niteliği, doğru düzenlenmediği takdirde her iki taraf için de büyük riskler barındırabilir.
Bu yazımızda, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK) ve Yargıtay kararları ışığında teminat amaçlı verilen kıymetli evrakların özelliklerini ve dikkat edilmesi gerekenleri inceleyeceğiz.
Bono (Senet) ve Çeklerin Zorunlu Şekil Şartları
Bir belgenin "kambiyo senedi" vasfı taşıyabilmesi için kanunun öngördüğü şekil şartlarını eksiksiz taşıması gerekir.
Bononun (Senedin) Geçerlilik Şartları
- Düzenleyenin imzası mutlaka bulunmalıdır.
- Lehtar (kime ödeneceği) ismi yer almalıdır.
- Bono/Emre Yazılı Senet ibaresi bulunmalıdır.
- Vade, ödeme yeri ve düzenlenme tarihi/yeri belirtilmelidir.
- Kayıtsız ve şartsız belirli bir bedeli ödeme vaadi içermelidir.
Çekin Geçerlilik Şartları
- Metinde "Çek" kelimesi geçmelidir.
- Muhatabın (bankanın) ticaret unvanı bulunmalıdır.
- Düzenleme tarihi, yeri ve düzenleyenin imzası yer almalıdır.
- Belirli bir bedelin ödenmesi için kayıtsız şartsız havale içermelidir.
- Banka tarafından verilen seri numarası ve karekod bulunması zorunludur.
Teminat Senedi Kambiyo Senedi Vasfını Kaybeder mi?
Kambiyo senetlerinin en temel özelliği "kayıtsız ve şartsız" olmalarıdır. Bir senedin veya çekin üzerine "Teminat içindir" ibaresi yazılması ya da senedin teminat amacıyla bir sözleşmeye bağlanması, o belgenin "kayıtsız şartsız ödeme vaadi" vasfını zedeler.
Sonuç olarak:
- Üzerinde "teminat" ibaresi bulunan senetler, kambiyo senedi vasfını yitirebilir.
- Bu durumda alacaklı, "Kambiyo Senetlerine Özgü Haciz Yolu" ile takip yapamaz.
- Borcun varlığı ve miktarı yargılamayı gerektirdiği için alacaklı ilamsız takip yoluna başvurabilir.
Önemli Yargıtay Kararı: Yargıtay 12. Hukuk Dairesi (2019/13697 E., 2020/6828 K.) uyarınca; senedin teminat amaçlı verildiği açıkça belirtilmişse, alacağın varlığı yargılamayı gerektirdiği için kambiyo takibi iptal edilebilir.
Banka Teminat Mektubu mu, Teminat Senedi mi?
Hukuki açıdan en güvenli yöntem kesin banka teminat mektubu almaktır. Masraflı ve zor temin ediliyor olsa da, banka teminat mektupları itiraz süreçlerinden bağımsız olarak nakde çevrilebilir. Senet veya çek üzerinden alınan teminatlarda ise borçlunun itirazı ile sürecin yıllarca sürecek bir davaya dönüşme riski vardır.
Teminat Verirken ve Alırken Nelere Dikkat Edilmelidir?
Eğer banka teminat mektubu temin edilemiyor ve senet/çek kullanılmak zorundaysa şu stratejiler izlenmelidir:
Teminatı Veren (Borçlu) İseniz:
- Senedin hem ön hem arka yüzüne hangi tarihli sözleşmeye istinaden verildiğini açıkça yazın.
- Üzerine "Teminat amaçlıdır, ciro edilemez, devredilemez" ibarelerini ekleyin.
- Mümkünse sözleşmede senedin seri numarasını belirterek "teminat" olduğunu kayıt altına alın.
Teminatı Alan (Alacaklı) İseniz:
- Senedin üzerinde "teminat" olduğuna dair hiçbir ibare bulunmamasını tercih edin.
- Senedi bir ödeme aracı olarak saklayın.
- Ancak bu durumun borçlu tarafından dava konusu edilebileceğini unutmayın.
The content of this article is intended to provide a general guide to the subject matter. Specialist advice should be sought about your specific circumstances.
