12. Yargı Paketi Resmî Gazetede Yayımlandı: Yargı Süreçlerini Etkileyecek Önemli Değişiklikler

• Belirsiz alacak davası kurumu kaldırılıyor: Belirsiz alacak davası, alacağın miktarının dava açılırken tam ve kesin olarak belirlenemediği hallerde başvurulan ve davacıya alacağın tamamı için zamanaşımını kesme avantajı sağlayan bir dava türüydü. Ancak hangi alacaklar için bu yola gidilebileceği uygulamada tartışmalıydı; yanlış tercih halinde dava reddedilebiliyor ve bu sırada alacak zamanaşımına uğrayabiliyordu. Kanun, bu kurumu tümüyle kaldırmakta ve sağladığı temel işlevi kısmi dava kurumuna aktarmaktadır. Ancak burada kısmi dava kurumuna da bir farklılık getirilmiştir. Yeni düzenlemeye göre davacı, ıslaha gerek kalmaksızın, bir defaya mahsus olmak üzere ve iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmadan tahkikat sona erene kadar talebini artırabilecek, artırılan kısım bakımından da zamanaşımı dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılacaktır. Böylece zamanaşımı koruması esas olarak korunmakta, değişiklik bir hak kaybından çok daha öngörülebilir bir mekanizmaya geçiş niteliği taşımaktadır.

Geçiş hükmü uyarınca değişiklik, yürürlükten kaldırılma tarihinden önce açılmış davalara uygulanmayacak; derdest belirsiz alacak davaları eski hükümlere göre görülmeye devam edecektir.

• Duruşmalar arasındaki süreye üst sınır getiriliyor: Kanun ile duruşmalar arasındaki sürenin kural olarak üç ayı geçemeyeceği düzenlenmektedir. Bilirkişi incelemesinin uzaması veya istinabe işlemleri gibi zorunlu hâllerde ise hâkim gerekçesini göstermek suretiyle daha uzun bir süre belirleyebilecektir.
• Kanuni faiz hesaplama yöntemi değişiyor: Türk Borçlar Kanunu ve Türk Ticaret Kanunu kapsamında uygulanacak kanuni faiz sisteminde önemli bir değişiklik öngörülmektedir. Buna göre, taraflarca faiz oranının kararlaştırılmadığı hallerde kanuni faiz, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın bir önceki yılın 31 Aralık tarihinde kısa vadeli kredi işlemlerinde uyguladığı reeskont oranının %80’i üzerinden hesaplanacaktır. Ayrıca, 30 Haziran tarihindeki reeskont oranının önceki 31 Aralık oranından 5 puan veya daha fazla farklılaşması halinde, yılın ikinci yarısı için 30 Haziran’da belirlenen oranın %80’i esas alınacaktır.
• Ortaklığın giderilmesine ilişkin satış usulünde değişiklik öngörülmektedir: Kanun uyarınca, tüm maliklerin taşınmazı miras yoluyla edindiği ve mirasçılar dışında üçüncü kişilerin mülkiyet hakkının bulunmadığı hâllerde, ortaklığın satış suretiyle giderilmesine karar verilmesi durumunda yapılacak ilk açık artırma yalnızca mirasçılar arasında gerçekleştirilecektir.
• Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (“HAGB”) kurumu yeniden düzenlenmektedir: HAGB, sanık hakkında verilen ceza kararının belirli bir denetim süresi boyunca açıklanmasının ertelenmesini öngören bir ceza muhakemesi kurumudur. Kanun ile HAGB’nin uygulanma şartları, denetim süreci ve yükümlülüklerin ihlali hâlinde izlenecek usul yeniden belirlenirken, HAGB kararlarına karşı istinaf ve temyiz kanun yollarına başvurulabilmesine de imkân tanınmaktadır. Böylelikle iki yıl veya daha az süreli hapis cezasını ya da adli para cezasını gerektiren suçlar bakımından verilen HAGB kararları istinaf ve temyiz yolunda usul ve esasa ilişkin hukuka aykırılıklar yönünden incelenebilecektir. Ayrıca, işkence ve eziyet suçları ile kamu görevlilerinin görevleri nedeniyle işledikleri ve kötü muamele niteliği taşıyan bazı suçlar bakımından HAGB hükümlerinin uygulanamayacağı düzenlenmektedir.
• Dijital deliller ve elektronik verilerin muhafazasına ilişkin hükümler yeniden düzenledi: Ceza Muhakemesi Kanunu’nda öngörülen değişikliklerle bilgisayarlar üzerinde yapılacak arama, kopyalama ve el koyma tedbirlerine ilişkin usul yeniden düzenlenmektedir. Bu kapsamda, dijital delillerin elde edilmesine ilişkin hâkim denetimi, verilerin muhafaza süresi, imha usulü ve ilgililerin verilerin silinmesini talep etme hakkına ilişkin yeni düzenlemeler getirilmektedir.

Kanun, yargılama usullerine ilişkin önemli değişiklikler öngörmekte olup, uygulamada önemli sonuçlar doğuracaktır. Kanunun uygulanması sürecini yakından takip edecek ve söz konusu düzenlemelerin uygulanmasına ilişkin gelişmeleri paylaşmaya devam edeceğiz.

© Kolcuoğlu Demirkan Koçaklı Attorneys at Law 2020

The content of this article is intended to provide a general guide to the subject matter. Specialist advice should be sought about your specific circumstances.