- within Criminal Law, Environment and Privacy topic(s)
Küresel ticaretin hacmi arttıkça, sınır ötesi ticari uyuşmazlıkların çözümünde uluslararası tahkim en çok tercih edilen yöntem hâline gelmiştir. Tarafların kendi iradeleriyle seçtikleri hakem heyetleri tarafından verilen kararların, Türkiye’de icra edilebilmesi ve hukuki bir geçerlilik kazanabilmesi için ise tenfiz davası açılması zorunludur.
Esenyel Partners olarak hazırladığımız bu pratik rehberde, yabancı hakem kararlarının Türkiye’de tenfizine ilişkin 2026 yılı itibarıyla geçerli olan yasal süreçleri, aranan şartları ve dikkat edilmesi gereken usuli detayları ele alıyoruz.
Yabancı Hakem Kararının Tenfizi Nedir?
Yabancı hakem kararının tenfizi; Türkiye dışındaki bir ülkede veya uluslararası bir tahkim merkezi kurallarına göre verilmiş bir hakem kararının, Türk mahkemeleri tarafından tanınarak Türkiye sınırları içerisinde icra edilebilir hâle getirilmesi işlemidir. Tenfiz kararı alınmadan, yabancı bir hakem kararına dayanarak Türkiye’deki borçlunun banka hesaplarına haciz konulması veya mallarının satılması hukuken mümkün değildir.
Hukuki Dayanak: New York Sözleşmesi ve MÖHUK
Türkiye’de yabancı hakem kararlarının tenfizi temel olarak iki hukuki metne dayanır:
- 1958 New York Sözleşmesi: Türkiye’nin de taraf olduğu bu uluslararası antlaşma, dünya çapında hakem kararlarının tanınması ve tenfizindeki en önemli belgedir. Anayasa’nın 90. maddesi gereği iç hukuktan üstün konumdadır. Türkiye, bu sözleşmeyi imzalarken “mütekabiliyet” ve “uyuşmazlığın Türk hukukuna göre ticari nitelikte olması” yönünde iki adet çekince koymuştur.
- 5718 Sayılı MÖHUK: New York Sözleşmesi’nin kapsamına girmeyen hakem kararlarının tenfizinde Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun hükümleri uygulanır.
Türkiye’de Tenfiz İçin Gerekli Şartlar Nelerdir?
Bir hakem kararının tenfiz edilebilmesi için mahkemece re’sen veya tarafların itirazı üzerine incelenen temel şartlar şunlardır:
- Tahkime Elverişlilik: Uyuşmazlık konusunun Türk hukukuna göre tahkim yoluyla çözülmeye elverişli olması gerekir.
- Geçerli Bir Tahkim Anlaşmasının Varlığı: Taraflar arasında yazılı ve geçerli bir tahkim şartı veya sözleşmesi bulunmalıdır.
- Hukuki Dinlenilme Hakkına Saygı: Aleyhine tenfiz istenen tarafa hakem seçiminin ve tahkim yargılamasının usulüne uygun şekilde bildirilmiş olması şarttır. Savunma hakkının kısıtlanması, en güçlü tenfiz engellerinden biridir.
- Kararın Bağlayıcı Olması: Hakem kararının verildiği ülke hukukuna göre kesinleşmiş, icra kabiliyeti kazanmış ve taraflar için bağlayıcı olması gerekir. İptal davası süreci devam eden kararların tenfizi genellikle bekletici mesele yapılır.
- Kamu Düzenine Aykırılık: Hakem kararının Türk kamu düzeninin temel prensiplerine, temel ahlak kurallarına ve anayasal haklara açıkça aykırı olmaması gerekir. Yargıtay’ın güncel 2025-2026 içtihatlarında kamu düzeni kavramı dar yorumlanmakta ve sadece esasa ilişkin ağır ihlaller kamu düzenine aykırı kabul edilmektedir.
Önemli Kural: Esasa Girme Yasağı
Tenfiz davalarında mahkemenin yetkisi oldukça sınırlıdır. Türk mahkemeleri, hakem heyetinin uyuşmazlığı doğru ya da yanlış çözdüğünü inceleyemez, delilleri yeniden değerlendiremez ve sözleşmeyi yeniden yorumlayamaz. Bu kurala “esasa girme yasağı” denir. Mahkeme yalnızca yukarıda sayılan “tenfiz engellerinden” birinin var olup olmadığını usuli olarak denetler.
Görevli ve Yetkili Mahkeme Neresidir?
- Görevli Mahkeme: Yabancı hakem kararlarının büyük bir kısmı ticari faaliyetlerden doğduğu için, bu kararların tenfizinde görevli mahkeme Asliye Ticaret Mahkemeleridir. Ticari nitelikte olmayan istisnai kararlar için Asliye Hukuk Mahkemeleri görevlidir.
- Yetkili Mahkeme: Taraflar yetkili mahkemeyi yazılı olarak kararlaştırmışsa bu yer mahkemesi yetkilidir. Kararlaştırılmamışsa davalının Türkiye’deki yerleşim yeri; yoksa sakin olduğu yer; o da yoksa icraya konu teşkil edebilecek mal varlığının bulunduğu yer mahkemesinde dava açılmalıdır.
Tenfiz Davası İçin Gerekli Belgeler
New York Sözleşmesi ve MÖHUK uyarınca dilekçeye eklenmesi gereken zorunlu belgeler:
- Dayanak tahkim sözleşmesinin aslı veya tasdikli örneği
- Hakem kararının usulüne göre onaylanmış aslı veya tasdikli örneği
- Bu belgelerin yeminli tercüman tarafından çevrilmiş ve usulüne uygun onaylanmış Türkçe tercümeleri
Esenyel Partners Olarak Yaklaşımımız
Yabancı hakem kararlarının Türkiye’de tanınması ve tenfizi süreci; milletlerarası özel hukuk, yerel usul kuralları ve uluslararası antlaşmaların bir arada kusursuz şekilde yürütülmesini gerektiren teknik bir süreçtir. Usulüne uygun yapılmayan çeviriler, yanlış mahkemede açılan davalar veya eksik tebligat işlemleri, haklarınıza kavuşmanızı yıllarca geciktirebilir.
Özellikle deniz hukuku ve uluslararası ticaret uyuşmazlıklarında LMAA, ICC, LCIA gibi kurumların hakem kararlarının icrası noktasında geniş bir tecrübeye sahip olan Esenyel Partners, müvekkillerinin alacaklarına en hızlı ve güvenli yoldan ulaşması için stratejik ve sonuç odaklı hukuki destek sağlamaktadır. Tenfiz süreçleriyle ilgili daha detaylı bilgi ve danışmanlık almak için ekibimizle iletişime geçebilirsiniz.
The content of this article is intended to provide a general guide to the subject matter. Specialist advice should be sought about your specific circumstances.
[View Source]