- within Insolvency/Bankruptcy/Re-Structuring, Environment and Real Estate and Construction topic(s)
Uluslararası denizcilik sektöründe can, mal ve çevre güvenliğinin temel çerçevesini oluşturan 1974 Denizde Can Emniyeti Uluslararası Sözleşmesi (SOLAS), gelişen teknoloji ve operasyonel ihtiyaçlar doğrultusunda sürekli olarak güncellenmektedir. Ülkemizde 13 Aralık 2022 tarihli ve 32042 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan “1974 Denizde Can Emniyeti Uluslararası Sözleşmesine İlişkin 1988 Protokolünün Eklerinde Yapılan Değişikliklerin Onaylanması Hakkında Karar” (Karar Sayısı: 6536), Türkiye'nin deniz emniyeti standartlarına uyum sürecindeki hukuki altyapısını güçlendirmiştir.
Bu karar ve ardından Uluslararası Denizcilik Örgütü'nün (IMO) yürürlüğe koyduğu yeni regülasyon döngüsü ile birlikte, denizcilik endüstrisi 2026 yılı itibarıyla oldukça kapsamlı ve bağlayıcı bir kural setine geçiş yapmıştır. Gemi işletmecileri, armatörler, tersaneler ve gemi personeli için hayati önem taşıyan bu güncellemeler, sörvey ve belgelendirme süreçlerini doğrudan şekillendirmektedir.
2026 Yılı İtibarıyla Yürürlüğe Giren Kritik SOLAS Değişiklikleri
Deniz taşımacılığındaki risklerin minimize edilmesi amacıyla, bayrak devletleri ve yetkili klas kuruluşları tarafından uygulanan denetim standartları 2026 yılı itibarıyla çok daha spesifik hâle getirilmiştir. Günümüzde denizcilik sektöründe fiili olarak denetlenen ve uygulanan başlıca regülasyonlar şunlardır:
Kaldırma Donanımları ve Demir Elleçleme Vinçleri (SOLAS II-1/3-13)
1 Ocak 2026 tarihi itibarıyla gemilerde bulunan kreyn, vinç ve benzeri tüm kaldırma donanımlarının kapsamlı testlerden geçirilmesi, incelenmesi ve Güvenli Çalışma Yükü (SWL) belgelendirmesinin yapılması zorunlu hâle gelmiştir. Yeni inşa projeleri doğrudan bu kurallara tabi tutulurken, mevcut gemilerin bu tarihten sonraki ilk yenileme sörveyine kadar uygunluk sağlaması şart koşulmuştur. Esenyel Partners olarak bizler, müvekkillerimizin yeni inşa projelerinde ve mevcut filolarındaki donanım sertifikasyon süreçlerinde tersaneler ve klas kuruluşları ile yürütülen müzakerelerde aktif rol alıyor; teknik şartname uyuşmazlıklarının çözümünde kapsamlı hukuki danışmanlık sağlıyoruz.
Kayıp Konteynerlerin Zorunlu Bildirim Rejimi (SOLAS Bölüm V)
Son yıllarda artan konteyner kayıplarının seyir emniyetine ve deniz çevresine verdiği zararları önlemek amacıyla, 2026 yılında zorunlu bildirim dönemi resmen başlamıştır. Seyir esnasında denize düşen veya denizde tespit edilen başıboş konteynerler; tam konum, tahmini miktar ve tehlikeli madde (UN numaraları dâhil) içeriği gibi detaylarla birlikte ivedilikle yakındaki gemilere, kıyı devletlerine ve bayrak devletine rapor edilmek zorundadır.
Çevresel ve Yangın Güvenliği – PFOS Yasağı (SOLAS Bölüm II-2)
Gemilerde kullanılan yangın söndürme sistemlerine yönelik çevresel regülasyonlar en üst seviyeye çıkarılmıştır. Yeni kurallar kapsamında, hem yeni inşa edilen hem de mevcut gemilerde Perflorooktan Sülfonik Asit (PFOS) içeren köpüklerin kullanımı ve gemide bulundurulması kesin olarak yasaklanmıştır. Donatanların, gemilerindeki bu sistemleri çevre dostu yeni nesil köpüklerle değiştirmesi ve belgelendirmesi gerekmektedir.
Yakıt Parlama Noktası Doğrulama Kriterleri
Makine dairelerinde yaşanan yangın vakalarını kaynağında önlemek adına yakıt tedarik prosedürleri sıkılaştırılmıştır. 2026 düzenlemeleriyle yakıt tedarikçileri, gemiye teslim ettikleri yakıtın parlama noktasının SOLAS standartlarına (minimum 60°C) uygun olduğunu resmî olarak test etmek ve bu durumu Yakıt Teslim Notu (BDN) ekinde yazılı bir beyanla sunmakla yükümlü kılınmıştır.
Elektronik Eğim Ölçer Zorunluluğu
Özellikle ağır hava şartlarında, konteyner ve dökme yük gemilerinde meydana gelen parametrik yalpa hareketlerinin yaratacağı yapısal tahribatı ve yük kayıplarını engellemek için yeni bir teknolojik standart getirilmiştir. 1 Ocak 2026'dan itibaren inşa edilen 3.000 GT ve üzeri gemilerde elektronik eğim ölçer bulundurulması zorunlu tutulmaktadır.
Sörvey Süreçleri ve Hukuki Uyumun Önemi
Bahsi geçen bu teknik ve operasyonel güncellemeler; Yük Gemisi Emniyet Teçhizat Sertifikası, Yolcu Gemisi Emniyet Sertifikası ve ilgili diğer belgelerin sörvey süreçlerini baştan aşağı değiştirmiştir. Klas kuruluşu sörveyörleri ve Liman Devleti Kontrolü (PSC) yetkilileri, denetimlerini artık SWL test raporları, PFOS arındırma belgeleri ve yakıt parlama noktası beyanları üzerinden gerçekleştirmektedir.
Gemi işletmecileri için bu kurallara zamanında uyum sağlamamak; ağır idari para cezaları, geminin seferden men edilmesi ve yükle ilgili ciddi ticari ihtilafların doğması anlamına gelmektedir. Daha da önemlisi, bu ihlaller P&I ve Tekne-Makine sigorta poliçelerinin geçersiz kılınmasına yol açabilir. Özellikle PSC denetimlerinde yaşanabilecek haksız tutulmaların veya sigorta klozu ihlallerinin önüne geçebilmek adına, Esenyel Partners olarak armatör ve işletmeci müvekkillerimize proaktif hukuki risk analizi, mevzuat uyum denetimi ve olay anında 7/24 acil hukuki müdahale hizmetleri sunmaktayız.
Sonuç
1974 SOLAS Sözleşmesi ve 1988 Protokolü çerçevesinde şekillenen 2026 yılı güncel regülasyonları, küresel denizcilik sektörünü daha güvenli, çevreye duyarlı ve denetlenebilir bir yapıya kavuşturmayı amaçlamaktadır. Donatanların, işletmecilerin ve gemi kaptanlarının yeni mevzuatları yakından takip etmesi, Emniyet Yönetim Sistemlerini (SMS) bu kurallara göre derhal güncellemesi ticari devamlılık açısından vazgeçilmezdir.
The content of this article is intended to provide a general guide to the subject matter. Specialist advice should be sought about your specific circumstances.
[View Source]