- within Technology topic(s)
- within Food, Drugs, Healthcare, Life Sciences, Criminal Law, Media, Telecoms, IT and Entertainment topic(s)
03.09.2026 tarihli ve 33359 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Aracı Kurumlar, Portföy Yönetim Şirketleri ve Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcılar Tarafından Kullanılacak Uzaktan Kimlik Tespiti Yöntemlerine ve Elektronik Ortamda Sözleşme İlişkisinin Kurulmasına İlişkin Tebliğ (III-42.1)’de Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (III-42.1.b) (“Değişiklik Tebliği”) ile uzaktan kimlik tespiti süreçlerine ilişkin önemli değişiklikler yapılmıştır.
Değişikliğe konu Aracı Kurumlar, Portföy Yönetim Şirketleri ve Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcılar Tarafından Kullanılacak Uzaktan Kimlik Tespiti Yöntemlerine ve Elektronik Ortamda Sözleşme İlişkisinin Kurulmasına İlişkin Tebliğ (III-42.1) (“Tebliğ”), aracı kurumlar, portföy yönetim şirketleri ve kripto varlık hizmet sağlayıcıların müşterilerinin uzaktan kimlik tespitini gerçekleştirmelerine ve elektronik ortamda sözleşme ilişkisi kurmalarına ilişkin usul ve esasları düzenlemektedir.
Değişiklik Tebliği ile Türk uyruklu olmayan gerçek kişilerin pasaport kullanılarak uzaktan kimlik tespitinin yapılabilmesine imkan tanınmış; ticaret siciline kayıtlı tüzel kişilerin uzaktan kimlik tespitine ve temsil yetkisinin doğrulanmasına ilişkin esaslar belirlenmiştir. Ayrıca pasaportla uzaktan kimlik tespiti yapılan müşteriler bakımından yüksek riskli müşteri izleme, adres doğrulama, para transferi ve periyodik bildirim yükümlülükleri getirilmiştir.
Aşağıda Değişiklik Tebliği ile getirilen başlıca düzenlemeler ve uygulamadaki muhtemel sonuçları özetlenmektedir.
Türk Uyruklu Olmayan Gerçek Kişilerin Pasaportla Uzaktan Kimlik Tespiti Mümkün Hale Get irildi
Değişiklik Tebliği ile aracı kurumlar, portföy yönetim şirketleri ve kripto varlık hizmet sağlayıcıların, sürekli iş ilişkisinin tesis edildiği tarihte Türk uyruklu olmayan gerçek kişilerin kimlik tespitinin belirli şartlar altında uzaktan gerçekleştirebilmelerine imkan tanınmıştır.
Bu kapsamda uzaktan kimlik tespiti için ICAO 9303 standardına uygun ve yakın alan iletişimi (NFC) özelliğine sahip pasaport kullanılması gerekmektedir. Pasaportun yongasında bulunan kimlik bilgilerinin pasaport üzerindeki bilgilerle NFC aracılığıyla eşleştiğinin doğrulanması zorunludur. Bu doğrulamanın NFC kullanılarak gerçekleştirilememesi halinde uzaktan kimlik tespiti yoluyla iş ilişkisi kurulamayacaktır.
Uzaktan kimlik tespitinde kullanılan pasaportun ICAO 9303 standardına uygunluğu kontrol edilecek; ayrıca Tebliğ’de kimlik belgeleri için öngörülen kontroller, Kimlik Paylaşım Sistemi üzerinden doğrulama zorunluluğu hariç olmak üzere, pasaportlar için de uygulanacaktır.
Adres Bilgisinin En Geç 3 Ay İçerisinde Doğrulanması Zorunlu Hale Getirildi
Pasaport kullanılarak uzaktan kimlik tespiti yapılan kişilerin adres bilgilerinin alınması ve bu bilgilerin en geç 3 ay içerisinde doğrulanması zorunludur.
Adres bilgisi; yerleşim yeri belgesi, kişinin adına düzenlenmiş ve işlem tarihinden önceki 3 ay içinde düzenlenmiş elektrik, su veya doğalgaz gibi adres temelli aboneliklere ilişkin faturalar, herhangi bir kamu kurumu tarafından verilen belgeler veya ilgili ülkenin kamuya açık veri tabanları kullanılarak en geç 3 ay içinde doğrulanacaktır. İlgili ülkenin kamuya açık veri tabanlarının kullanılması halinde doğrulama risk bazlı yaklaşım çerçevesinde yapılacaktır.
Adres doğrulaması tamamlanıncaya kadar müşterinin para ve kripto varlık transferi gerçekleştirmesine veya sermaye piyasası araçlarını virman etmesine izin verilmeyecektir.
Teknik Verilerin ve Pasaport Bilgilerinin Risk Bazlı Olarak Değerlendirilmesi Gerekecek
Müşterinin işlem yaptığı elektronik ortamdan elde edilen IP ve port bilgileri, cihaz kimliği, coğrafi konum ve tarayıcı bilgileri gibi teknik veriler ile pasaport bilgileri risk bazlı yaklaşım çerçevesinde birlikte değerlendirilecektir.
Bu değerlendirme sonucunda şüpheli bir durum tespit edilmesi halinde uzaktan kimlik tespiti süreci sonlandırılacaktır.
Pasaportla uzaktan kimlik tespiti, bu konuda özel olarak eğitim almış personel tarafından görüntülü görüşme yoluyla gerçekleştirilecektir. Bununla birlikte canlılık testi veya fotoğraf karşılaştırması amacıyla Tebliğ’de belirlenen şartları sağlayan yapay zeka temelli uygulamalar kullanılabilecektir. Görüntülü görüşme sırasında kişinin ve sunduğu pasaport üzerindeki bilgilerin görüntülerinin alınması da gerekecektir.
Pasaportla Uzaktan Kimlik Tespiti Yapılan Müşteriler Yüksek Risk Grubunda İzlenecek
Pasaport kullanılarak uzaktan kimlik tespiti yapılan gerçek kişiler yüksek risk grubunda izlenecektir.
Bu müşteriler bakımından müşteri profiline ve iş ilişkisinin kurulma amacına uygun olmayan işlemlerin tespit edilmesi halinde gerekli tedbirlerin alınması gerekecektir. Ayrıca Tebliğ’de ve Suç Gelirlerinin Aklanmasının ve Terörün Finansmanının Önlenmesine Dair Tedbirler Hakkında Yönetmelik’te yüksek riskli müşterilere ilişkin öngörülen kontrol ve tedbirler uygulanacaktır.
Pasaportla Müşteri Ediniminde Para Transferlerine Sınırlama Getirildi
Pasaport kullanılarak uzaktan kimlik tespiti yapılan kişinin hesabına yalnızca yurt dışındaki bir bankada kendi adına açılmış hesabından para transferi yapılabilecektir. Bu hesaptan yapılacak para çıkışları da yalnızca müşterinin kendi banka hesabına gerçekleştirilebilecektir.
Bu kapsamdaki para transferleri yalnızca SWIFT sistemi üzerinden yapılacaktır. SWIFT mesajlarındaki ayırt edici bilgilerin, uzaktan kimlik tespiti sırasında müşteriden alınan bilgilerle eşleşip eşleşmediği kontrol edilecektir.
Transfer ve kontrol işlemlerinin, müşteri hesabında başka herhangi bir işlem gerçekleştirilmeden önce tamamlanması zorunludur.
Tüzel Kişilerin Uzaktan Kimlik Tespitine İlişkin Esaslar Belirlendi
Değişiklik Tebliği ile ticaret siciline kayıtlı tüzel kişilerin uzaktan kimlik tespitine ilişkin esaslar belirlenmiştir.
Tüzel kişi temsilcisinin kimliği Tebliğ hükümleri uyarınca tespit edilecek ve tüzel kişiyi temsile yetkili olduğu ayrıca doğrulanacaktır. Tüzel kişiyi müştereken temsile yetkili birden fazla kişi bulunması halinde, bu kişilerin kimlik tespitleri aynı oturumda veya farklı zamanlarda yapılabilecektir. Temsil yetkisi, temsilciden alınan bilgilerin MERSİS ve/veya Türkiye Ticaret Sicili Gazetesindeki güncel bilgilerle karşılaştırılması yoluyla doğrulanacaktır.
Aracı kurum, portföy yönetim şirketi veya kripto varlık hizmet sağlayıcının gerekli görmesi halinde, temsilci tarafından sunulan imza sirkülerinin bir örneği fotoğraf ve/veya ekran görüntüsü alınarak kaydedilecektir. İmza sirkülerindeki imza örneği, temsilcinin kimlik belgesinde ve/veya MERSİS’te bulunan imza örneğiyle karşılaştırılacaktır. Ayrıca imza sirkülerinin noter onaylı olup olmadığı ve doğruluğu, üzerindeki tarih ve yevmiye numarası kullanılarak teyit edilecektir.
Temsilciden tüzel kişiye ilişkin olarak alınan bilgilerin MERSİS, Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi ve Gelir İdaresi Başkanlığı veri tabanındaki güncel bilgilerle eşleşip eşleşmediği de kontrol edilecektir.
Gerçek Faydalanıcının Belirlenmesine İlişkin Tedbirler Getirildi
Tüzel kişi temsilcisinin kimlik tespiti sırasında, tüzel kişinin gerçek faydalanıcısının belirlenmesi için gerekli tedbirler alınacaktır.
Gerçek faydalanıcının belirlenememesi, sunulan bilgiler arasında uyumsuzluk bulunması veya şüpheli bir durum tespit edilmesi halinde uzaktan kimlik tespiti süreci sonlandırılacaktır.
Bu kapsamda tüzel kişilerin uzaktan müşteri edinim sürecinde hem temsil yetkisinin doğrulanması hem de gerçek faydalanıcının belirlenmesi zorunludur.
Mevcut Müşteriler Temsil Ettikleri Tüzel Kişiler İçin Uzaktan Süreç Başlatabilecek
Tüzel kişiyi temsile yetkili kişinin ilgili aracı kurum, portföy yönetim şirketi veya kripto varlık hizmet sağlayıcı nezdinde halihazırda hesabı bulunuyorsa, temsil ettiği tüzel kişi adına sürekli iş ilişkisi kurulması için internet şubesi veya mobil uygulama üzerinden talepte bulunabilecektir.
Bu durumda temsilci, internet şubesi veya mobil uygulamada oturum açarak kimliğini doğruladıktan sonra tüzel kişinin kimlik tespiti aynı uygulama üzerinden kesintisiz şekilde sürdürülebilecektir.
Türk Uyruklu Olmayan Tüzel Kişi Temsilcilerinin Kimlik Tespiti Pasaportla Yapılabilecek
Ticaret siciline kayıtlı tüzel kişilerin Türk uyruklu olmayan temsilcilerinin kimlik tespiti de pasaport kullanılarak uzaktan yapılabilecektir.
Bu kişilerin kimlik tespitinde, mevzuat uyarınca temsile yetkili kişilerden alınması gereken bilgiler alınacak ve pasaportla uzaktan kimlik tespitine ilişkin şartlar uygulanacaktır. Ayrıca tüzel kişinin gerçek faydalanıcısının belirlenmesi için gerekli tedbirler alınacaktır.
MASAK’a 3 Aylık Dönemler İtibarıyla Bildirim Yapılacak
Pasaportla uzaktan kimlik tespiti yapılarak müşteri kabul edilen kişilere ilişkin bilgiler ile bu kişilerin portföy büyüklükleri ve yatırım tutarları Mali Suçları Araştırma Kuruluna bildirilecektir.
Bildirimler, takvim yılı esas alınarak her 3 aylık dönemin son ayında yapılacaktır.
Bu kapsamda pasaportla uzaktan müşteri kabul eden aracı kurumların, portföy yönetim şirketlerinin ve kripto varlık hizmet sağlayıcıların söz konusu bilgileri kaydetmeleri ve MASAK’a süresi içinde bildirmeleri gerekmektedir.
Yürürlük
Hükümlerini Sermaye Piyasası Kurulu’nun yürüteceği Değişiklik Tebliği, 03.09.2026 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
Değerlendirme ve Sonuç
Değişiklik Tebliği ile uzaktan müşteri edinimine ilişkin 2 önemli yenilik getirilmiştir. Türk uyruklu olmayan gerçek kişilerin belirli şartlarla pasaport kullanılarak uzaktan kimlik tespitinin yapılması mümkün hale getirilmiş; ticaret siciline kayıtlı tüzel kişilerin uzaktan kimlik tespitine ve temsil yetkisinin doğrulanmasına ilişkin esaslar belirlenmiştir.
Pasaportla uzaktan kimlik tespiti, özellikle yurt dışında bulunan kişilerin müşteri olarak kabulünü kolaylaştırmakla birlikte ilave kontrol ve uyum yükümlülüklerini de beraberinde getirmektedir. Bu kişilerin yüksek risk grubunda izlenmesi ve adres bilgilerinin en geç 3 ay içinde doğrulanması gerekmektedir. Para transferleri ise yalnızca müşterinin kendi adına yurt dışında açılmış banka hesabı üzerinden ve SWIFT sistemi aracılığıyla yapılabilecektir. Ayrıca bu müşterilere ilişkin bilgiler ile portföy büyüklükleri ve yatırım tutarları MASAK’a 3 aylık dönemler itibarıyla bildirilecektir.
Tüzel kişilerin uzaktan kimlik tespitinde, temsil yetkisinin MERSİS ve/veya Türkiye Ticaret Sicili Gazetesindeki güncel bilgiler üzerinden doğrulanması ve gerçek faydalanıcının belirlenmesi gerekmektedir. Gerçek faydalanıcının belirlenememesi, sunulan bilgiler arasında uyumsuzluk bulunması veya şüpheli bir durum tespit edilmesi halinde uzaktan kimlik tespiti süreci sonlandırılacaktır.
Bu kapsamda aracı kurumların, portföy yönetim şirketlerinin ve kripto varlık hizmet sağlayıcıların uzaktan müşteri edinim süreçlerini, teknolojik altyapılarını ve iç kontrol mekanizmalarını gözden geçirmeleri gerekmektedir. Özellikle pasaport ve adres doğrulaması, risk sınıflandırması, para transferi kontrolleri, tüzel kişilerde temsil yetkisinin ve gerçek faydalanıcının belirlenmesi ile MASAK bildirimlerine ilişkin süreçlerin Değişiklik Tebliği’ne uygun hale getirilmesi önem taşımaktadır.
The content of this article is intended to provide a general guide to the subject matter. Specialist advice should be sought about your specific circumstances.
