Dijital Dünyada Çocukların Güçlendirilmesine Yönelik Eylem Planı Yayımlandı

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ("Bakanlık") koordinasyonunda hazırlanan "Dijital Dünyada Çocukların Güçlendirilmesine Yönelik Eylem Planı (2026–2030)" ("Eylem Planı"), çocukların dijital ortamlarda korunması ve güçlendirilmesine yönelik ulusal politika çerçevesini ortaya koymak üzere kamuoyuyla paylaşıldı. Eylem Planı; dijital dönüşümün çocuklar üzerindeki etkilerinin bütüncül bir yaklaşımla ele alınmasını öngören 3 Şubat 2026 tarihli ve 2026/2 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ("Genelge") doğrultusunda hazırlanmış olup Genelge ile belirlenen önceliklerin uygulamaya aktarılmasına yönelik stratejik bir yol haritası niteliği taşıyor.

Eylem Planı ile dijitalleşmenin çocuklar bakımından doğurduğu çok boyutlu risklerin azaltılması, dijital fırsatlara güvenli erişimin sağlanması ve çocukların dijital ortamlarda bilinçli bireyler olarak varlık göstermelerini destekleyecek bütüncül bir politika ve uygulama seti oluşturulması hedefleniyor. Bu çerçevede Eylem Planı; eğitim, farkındalık, teknoloji tasarımı, müdahale mekanizmaları ve mevzuat altyapısını kapsayan çok paydaşlı bir yönetişim modeli öngörüyor.

Eylem Planı'nda belirtilen hedeflere uyum için Milli Eğitim Bakanlığı, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu, Kişisel Verileri Koruma Kurumu yanı sosyal ağ sağlayıcıları ve erişim sağlayıcılarına da görevler yüklenmektedir.

Stratejik Mimari: Dört Temel Politika Ekseni

Eylem Planı, çocukların dijital ortamlarda güvenliğini sağlamak ve dijitalleşmenin sunduğu fırsatlardan yararlanmalarını desteklemek amacıyla dört temel stratejik amaç ve on iki stratejik hedef ekseninde yapılandırılıyor. Bu eksenler hem bireysel kapasite gelişimini hem de kurumsal ve düzenleyici altyapıyı birlikte ele alan bütüncül bir yaklaşım sunuyor.

1. Farkındalık ve Bilinçlendirme

Stratejik amaçların ilki, çocukların dijital ortamlarda karşılaşabilecekleri risklere karşı bilinç düzeylerinin artırılmasına ve güvenli kullanım alışkanlıklarının geliştirilmesine odaklanıyor. Bu kapsamda dijital okuryazarlık, siber güvenlik, dijital haklar, çevrim içi etik ve yapay zeka farkındalığı gibi başlıklarda eğitim ve bilinçlendirme faaliyetlerinin yaygınlaştırılması öngörülüyor.

Bu yaklaşım yalnızca çocukları değil; ebeveynler, bakımverenler, eğitimciler ve çocuklarla çalışan profesyonelleri de kapsayan geniş bir kapasite geliştirme perspektifi içeriyor. Özellikle "dijital ebeveynlik" becerilerinin güçlendirilmesi ve eğitim sisteminde dijital rehberlik kapasitesinin artırılması Eylem Planı'nın öne çıkan politika araçları arasında yer alıyor.

2. Koruyucu ve Önleyici Mekanizmaların Geliştirilmesi

Eylem Planı'nın ikinci stratejik amacı, dijital risklerin ortaya çıkmadan önce önlenmesine yönelik yapısal tedbirleri odağına alıyor. Bu doğrultuda çocuk dostu dijital ortamların teşvik edilmesi, zararlı içeriklere karşı koruma mekanizmalarının geliştirilmesi ve güvenli platform tasarımlarının yaygınlaştırılması hedefleniyor.

Eylem Planı ayrıca, sosyal ağ sağlayıcılar ve erişim sağlayıcılar başta olmak üzere teknoloji ekosistemindeki aktörlere çocuk güvenliğini gözeten tasarım ve hizmet sunumu sorumluluğu atfediyor. Bununla birlikte çocukların ekran dışı gelişim alanlarının desteklenmesi; sportif, kültürel ve sanatsal faaliyetlerin artırılması da önleyici politika setinin tamamlayıcı unsuru olarak konumlandırılıyor.

3. Dijital Risklere Karşı Müdahale ve Destek Mekanizmalarının Güçlendirilmesi

Üçüncü stratejik amaç, dijital ortamlarda risklere maruz kalan çocuklara yönelik müdahale ve destek kapasitesinin güçlendirilmesini hedefliyor. Bu kapsamda okul temelli erken tespit sistemlerinin geliştirilmesi, rehberlik ve psikososyal destek hizmetlerinin dijital risk boyutunu kapsayacak şekilde genişletilmesi öngörülüyor.

Ayrıca danışma hatları, yönlendirme mekanizmaları ve travma odaklı destek programları aracılığıyla çocukların dijital şiddet, siber zorbalık ve istismar gibi risklere karşı korunması ve iyilik hallerinin desteklenmesi amaçlanıyor. Böylece müdahale mekanizmalarının yalnızca teknik değil, psikososyal boyutlarıyla da kurumsallaştırılması hedefleniyor.

4. Yasal ve Kurumsal Düzenlemelerin Güçlendirilmesi

Eylem Planı'nın dördüncü stratejik amacı, dijital dünyada çocuk haklarının korunmasına yönelik mevzuat ve kurumsal kapasite altyapısının güçlendirilmesine odaklanıyor. Bu çerçevede teknolojik gelişmelerle uyumlu, çocuk hakları temelli ve risk odaklı düzenlemelerin geliştirilmesi Eylem Planı'nın temel öncelikleri arasında yer alıyor.

Kurumsal koordinasyon mekanizmalarının güçlendirilmesi, denetim kapasitesinin artırılması ve ilgili kamu kurumları arasında veri, izleme ve uygulama süreçlerinin entegre edilmesi de bu eksenin tamamlayıcı unsurlarını oluşturuyor.

Bu amacın yerine getirilmesi için de 5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun kapsamında, uluslararası düzenlemeler de dikkate alınarak sosyal ağ sağlayıcılar ile dijital oyun sağlayıcıları/dağıtıcılarına yönelik mevzuat güncellemeleri gerçekleştirilecektir

Eylem Planı; dijital okuryazarlıktan platform sorumluluğuna, psikososyal destekten mevzuat altyapısına uzanan geniş bir politika seti ortaya koyarak çocukların dijital dünyadaki varlığını çok katmanlı biçimde ele alıyor. Bu çerçevede teknoloji şirketleri, sosyal ağ sağlayıcıları, dijital oyun platformları ve içerik sağlayıcılar açısından çocuk güvenliği, içerik tasarımı ve veri koruma başlıklarında uyum gündeminin kısa vadede yoğunlaşması bekleniyor.

The content of this article is intended to provide a general guide to the subject matter. Specialist advice should be sought about your specific circumstances.