10.10.2026 tarihli ve 33396 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Sosyal Ağ Sağlayıcı Tarafından Çocuklara Özgü Ayrıştırılmış Hizmet Sunulmasına ve Yaş Doğrulamaya İlişkin Yönetmelik (“Yönetmelik”) ile sosyal ağ sağlayıcılarının çocuklara yönelik hizmet sunumunda uyması gereken yaş doğrulama, içerik güvenliği, kişisel verilerin korunması ve ebeveyn kontrolüne ilişkin usul ve esaslar belirlenmiştir.
5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanuna (“5651 sayılı Kanun”) dayanılarak hazırlanan Yönetmelik, Türkiye'den erişilebilen yurt içi ve yurt dışı kaynaklı sosyal ağ sağlayıcılarını ve kullanıcılarını kapsamaktadır.
Yönetmelik kapsamında 15 yaşını doldurmamış çocuklara sosyal ağ hizmeti sunulması yasaklanırken, 15 yaşını doldurmuş ancak 18 yaşını doldurmamış çocuklara yaşlarına ve gelişim düzeylerine uygun, özel güvenlik tedbirleri içeren ayrıştırılmış hizmet sunulması zorunlu hale getirilmiştir.
Sosyal Ağ Hizmetlerine Erişimde Yaş Doğrulaması Zorunlu Hale Getirildi
Yönetmelik uyarınca sosyal ağ sağlayıcıları, kullanıcıların hesap oluşturma aşamasında yaş durumlarını doğrulamakla yükümlüdür.
Yaş doğrulaması sonucunda 15 yaşını doldurmadığı belirlenen çocukların hesap açma talepleri reddedilecek; 15 yaşını doldurmuş çocukların hesapları ise çocuklara özgü ayrıştırılmış hizmet esaslarına tabi olacaktır.
Yaş doğrulama işlemleri e-Devlet Kapısı üzerinden oluşturulan yaş doğrulama belirtisi aracılığıyla gerçekleştirilecektir. Sosyal ağ sağlayıcıları, kullanıcıların platformlarına yüklediği bu belirtinin geçerliliğini Siber Güvenlik Başkanlığı (“Başkanlık”) tarafından sunulan hizmet üzerinden teyit ederek kullanıcının yaş grubunu belirleyecektir.
Yaş doğrulama belirtisi, kullanıcının yalnızca 15 yaşını doldurup doldurmadığı ve 18 yaşını doldurup doldurmadığı bilgisini içerecek; kullanıcının kimliği, kesin yaşı veya diğer kişisel bilgileri sosyal ağ sağlayıcısına aktarılmayacaktır. Sosyal ağ sağlayıcıları bu belirtiyi yaş doğrulama amacı dışında kullanamayacaktır.
Sosyal ağ sağlayıcıları ayrıca yaş doğrulama işleminin ardından kendi belirleyecekleri ek doğrulama yöntemlerini uygulayabilecek; hesabın doğrulanan yaş grubuna aykırı şekilde kullanıldığına ilişkin makul şüphe bulunması halinde hesabı askıya alarak yeniden doğrulama talep edebilecektir.
Türkiye'de mukim olmayan ve geçici olarak bulunan kullanıcılar bakımından ise Yönetmelikte belirtilen yaş doğrulama mekanizmalarından muafiyet öngörülmüştür. Bu kişilerin Türkiye'deki sosyal ağ hizmetlerinden yararlanabilmeleri için başvuruları üzerine Başkanlık tarafından istisnai yaş doğrulama belirtisi oluşturulabilecektir.
Çocuklara Özgü Ayrıştırılmış Hizmet Sunulmasına İlişkin Güvenlik Tedbirleri Belirlendi
Yönetmelik ile 15 yaşını doldurmuş çocuklara sunulan sosyal ağ hizmetlerinin, çocukların fiziksel, zihinsel, psikolojik, sosyal ve duygusal gelişimlerini koruyacak şekilde düzenlenmesi zorunlu hale getirilmiştir.
Bu kapsamda sosyal ağ sağlayıcılarının çocuk kullanıcıların hesapları ve platform deneyimleri bakımından aşağıdaki tedbirleri uygulaması gerekmektedir:
- Gizlilik ve veri koruma: Çocuk hesaplarında yüksek düzeyde gizlilik ayarları varsayılan olarak uygulanacak ve kişisel verilerin asgari düzeyde işlenmesi sağlanacaktır.
- Hesap görünürlüğü: Çocuk hesapları varsayılan olarak gizli oluşturulacak ve hesapların kamuya açık hale getirilmesine imkan tanınmayacaktır. Takipçi ve takip edilen hesap bilgileri diğer kullanıcılara gösterilmeyecektir.
- Mesajlaşma: Çocuk hesaplarına yalnızca takip ettikleri hesaplardan mesaj gönderilebilecek ve mesajlarda okundu bilgisine yer verilmeyecektir.
- Kişi listelerine erişim: Sosyal ağ sağlayıcıları, çocuk hesapları üzerinden cihazlarda veya çevrim içi depolama hizmetlerinde bulunan üçüncü kişilere ait iletişim bilgilerine erişemeyecek ve bu verileri işleyemeyecektir. Hesap oluşturma, doğrulama, kurtarma, güvenlik ve ebeveyn denetimi amacıyla yalnızca ebeveyne ait iletişim bilgilerinin işlenmesine izin verilecektir.
- Hesap önerileri: Çocuk hesapları başka kullanıcılara önerilmeyecek; çocukların hesapları üzerinden üçüncü kişilere ait iletişim bilgileri kullanılarak hesap eşleştirme veya kullanıcı önerisi yapılamayacaktır.
- İçerik güvenliği: Çocukların gelişimine zarar verebilecek içeriklere maruz kalmalarını azaltmak amacıyla içerik filtreleme ve öneri sistemi ayarları uygulanacaktır.
- Canlı yayın ve içerik akışı: Çocuk hesaplarında canlı yayın özelliği sunulmayacak; görsel içeriklerin kaydırma, dokunma veya benzeri hareketlerle ya da kendiliğinden art arda gösterilmesini sağlayan arayüz ve işlevler kullanılamayacaktır.
- Profil güvenliği: Çocukların profil fotoğrafları, hesapları, paylaşımları ve görsellerinin başkaları tarafından ekran görüntüsü alınmasını önleyecek teknik tedbirler uygulanacaktır.
- Reklam ve kişiselleştirme: Çocuk hesapları, çocukların davranışlarına göre özelleştirilemeyecek; çocuklara ait kişisel veriler profilleme veya kişiselleştirilmiş ticari reklam faaliyetlerinde kullanılamayacaktır.
Sosyal ağ sağlayıcılarının ayrıca çocuklar bakımından bağımlılık geliştirme etkisi doğurabilecek hizmetler sunmaması, çocukların anlayabileceği sözleşme ve veri politikaları hazırlaması ve çocukların gelişimine uygun içerik sunumunu sağlaması gerekmektedir.
Bu yükümlülükler, yalnızca içeriklerin denetlenmesiyle sınırlı olmayıp sosyal ağ platformlarının hesap oluşturma, kullanıcı etkileşimi, veri işleme, reklam ve arayüz tasarımı süreçlerini de kapsamaktadır.
Ebeveyn Kontrol Araçlarının Sunulması Zorunlu Hale Getirildi
Yönetmelik uyarınca sosyal ağ sağlayıcıları, çocukların dijital ortamdaki faaliyetlerinin ebeveynleri tarafından yönetilebilmesi amacıyla açık, anlaşılır ve kullanımı kolay ebeveyn kontrol araçları sunmakla yükümlüdür.
Bu araçların; hesap ve özellik ayarlarının kontrol edilmesine, satın alma, kiralama ve ücretli üyelik gibi işlemlerin ebeveyn iznine bağlanmasına, kullanım süresinin izlenmesine ve sınırlandırılmasına ve konum paylaşımının yönetilmesine imkan tanıması gerekmektedir.
Ebeveyn kontrol araçları Türkçe dil seçeneğiyle sunulacak, farklı cihaz ve işletim sistemlerinde çalışabilecek şekilde geliştirilecek ve etkinleştirildiğinde çocuk kullanıcıya açıkça bildirilecektir.
Ayrıca ebeveynin kontrol yetkisinin çocuk tarafından, ebeveynin bilgisi ve aynı güvenlik doğrulaması olmaksızın devre dışı bırakılmasını veya kaldırılmasını önleyecek tedbirler alınacaktır.
Ebeveyn kontrol araçlarının sunulması, sosyal ağ sağlayıcılarının çocuklara özgü ayrıştırılmış hizmet sunma yükümlülüğünü ortadan kaldırmayacaktır. Bu nedenle ebeveyn denetimi, platformların doğrudan yerine getirmesi gereken güvenlik tedbirlerinin yerine geçen değil, bunları tamamlayan bir mekanizma olarak uygulanacaktır.
Başvuru ve İtiraz Mekanizmaları Oluşturulacak
Sosyal ağ sağlayıcılarının yaş doğrulama sonuçlarına, hesapların askıya alınmasına veya kapatılmasına ve çocuklara özgü ayrıştırılmış hizmet kapsamında uygulanan tedbirlere ilişkin başvuru ve itirazları değerlendirecek bir mekanizma kurması zorunludur.
Bu mekanizmanın Türkçe dil seçeneği içermesi, ücretsiz ve erişilebilir olması ve başvuruların hızlı şekilde sonuçlandırılmasını sağlaması gerekmektedir.
Başvurular yalnızca otomatik sistemler aracılığıyla incelenemeyecek; değerlendirme sürecinde anlamlı insan incelemesine yer verilecektir.
Başvuru veya itiraz sonuçlanıncaya kadar ilgili hesaba ait içerik ve kişisel veriler silinemeyecektir. Kullanıcılara ayrıca başvuru veya itiraz sonucuna karşı Başkanlığa şikayette bulunabilecekleri ve yargı yoluna başvurabilecekleri bildirilecektir.
Sosyal ağ sağlayıcıları, başvuru ve itiraz sayılarını, kabul oranlarını ve ortalama sonuçlandırma sürelerini yıllık olarak Başkanlığa bildirecek ve kendi internet sitelerinde yayımlayacaktır.
Yükümlülüklere Aykırılık Halinde Yaptırım Uygulanabilecek
Yönetmelikte öngörülen yükümlülüklerin yerine getirilmemesi halinde 5651 sayılı Kanunun ek 4. maddesinin ilgili hükümleri uygulanacaktır.
Yaptırım uygulanmadan önce sosyal ağ sağlayıcısına aykırılık bildirilecek ve aykırılığın niteliğine göre giderilmesi için makul bir süre verilecektir.
Yaptırımın belirlenmesinde aykırılığın ağırlığı, süresi, etkilenen çocuk sayısı ve sosyal ağ sağlayıcısının iyi niyetli uyum çabası dikkate alınacaktır.
Bu çerçevede sosyal ağ sağlayıcılarının yalnızca teknik tedbirleri uygulaması değil, yükümlülüklere uyum süreçlerini izleyebilmesi ve gerektiğinde alınan tedbirleri ortaya koyabilmesi de önem taşımaktadır.
Mevcut Hesaplar için Geçiş Süreci Belirlendi
Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önce açılmış ve yaş doğrulama belirtisiyle doğrulanmamış mevcut hesapların, sosyal ağ sağlayıcıları tarafından 31.03.2027 tarihine kadar en az 1 defaya mahsus olmak üzere yaş doğrulamasından geçirilmesi zorunludur.
Bu doğrulama sonucunda 15 yaşını doldurmadığı tespit edilen çocukların mevcut hesapları, kendilerine bilgi verilerek kapatılacaktır. Kapatılan hesaplara ilişkin başvuru veya itiraz mekanizmasının işletilmesi halinde hesaplar, itiraz süreci sonuçlanıncaya kadar silinmeyecektir.
15 yaşını doldurduğu tespit edilen çocukların mevcut hesapları ise çocuklara özgü ayrıştırılmış hizmet esaslarına tabi olacaktır.
Yürürlük
Yönetmelik, 01.11.2026 tarihinde yürürlüğe girecektir.
Mevcut hesapların yaş doğrulamasına ilişkin geçiş süreci için ise 31.03.2027 tarihine kadar süre tanınmıştır.
Değerlendirme ve Sonuç
Yönetmelik, çocukların sosyal ağ hizmetlerine erişimini yaş doğrulama esasına bağlayarak sosyal ağ sağlayıcılarına hem teknik altyapı hem de hizmet tasarımı bakımından kapsamlı yükümlülükler getirmektedir.
Özellikle 15 yaşından küçük çocukların sosyal ağ hizmetlerinden yararlanmasının engellenmesi ve 15-17 yaş grubundaki çocuklara sunulan hizmetlerin güvenlik, gizlilik ve içerik özellikleri bakımından ayrıştırılması, sosyal ağ sağlayıcılarının mevcut kullanıcı yönetimi ve platform tasarımlarında değişiklik yapmalarını gerektirecektir.
Bunun yanı sıra yaş doğrulama belirtisinin yalnızca yaş grubuna ilişkin bilgi içermesi ve çocuklara ait kişisel verilerin profilleme ile kişiselleştirilmiş reklam faaliyetlerinde kullanılmasının yasaklanması, çocukların kişisel verilerinin korunmasını düzenlemenin temel unsurlarından biri haline getirmektedir.
Bu kapsamda Türkiye'den erişilebilen sosyal ağ sağlayıcılarının, Yönetmeliğin yürürlük tarihinden önce yaş doğrulama altyapılarını, çocuk hesaplarına ilişkin varsayılan gizlilik ve güvenlik ayarlarını, içerik öneri sistemlerini, reklam uygulamalarını, ebeveyn kontrol araçlarını ve başvuru mekanizmalarını gözden geçirmeleri gerekmektedir.
Ayrıca mevcut kullanıcı hesaplarının 31.03.2027 tarihine kadar yaş doğrulamasından geçirilmesi zorunluluğu dikkate alınarak, geçiş sürecine ilişkin teknik ve operasyonel hazırlıkların planlanması önem taşımaktadır.
The content of this article is intended to provide a general guide to the subject matter. Specialist advice should be sought about your specific circumstances.
