- within Transport and Insolvency/Bankruptcy/Re-Structuring topic(s)
16.07.2013 tarih ve 28709 sayılı Resmi Gazete'de Sağlık Kuralları Bakımından Günde Azami 7,5 Saat Veya Daha Az Çalışılması Gereken İşler Hakkında Yönetmelik yayımlanmış olup işbu Yönetmelik'le, belirtilen işlerde çalışanların çalışabilecekleri azami çalışma süreleri düzenlenmiştir.
Bilindiği üzere; 4857 Sayılı İş Kanunu'nun "çalışma süreleri" başlıklı 63. Maddesinde; genel çalışma süresinin haftada en çok 45 saat olduğu ve tarafların anlaşması ile haftalık normal çalışma süresinin, işyerlerinde haftanın çalışılan günlerine, günlük 11 (on bir) saati aşmamak koşuluyla farklı şekilde sağıtılabileceği düzenlenmiştir.
Anılan Yönetmelik ile günde azami 7,5 veya daha az çalışılması gereken işlerişler aşağıdaki sıralanmıştır:
- MADDE 4: Günde azami yedi buçuk saat çalışılabilecek işler
- Kurşun ve arsenik işleri:
1) Kurşun üretilen galenit,serüzit,anglezitgibi cevherlerin çıkarılmasına ilişkin maden ocağı işleri.
2) Kurşunlu madenlerden yahut içinde kurşun bulunan kül, maden köpüğü, kurşun fırın kurumu, üstübeç artığı ve benzeri maddelerden kurşun üretimi için yapılan izabe işleri.
3)Antimuan, kalay, bronz ve benzeri maddelerle yapılan kurşun alaşımı işleri.
4) Kurşun levha ve lehimlerin alevle kesilmesi, kurşunlu boyaların alevle yakılması işleriyle levha, tel, boru, akümülatör, şişe kapsülü, yapımı gibi kurşun veya kurşun alaşımıyla çalışılan işler.
5) Üstübeç,sülügen, kurşuntetraetilgibi zehirli ve kimyasal kurşun veya arsenikli bileşiklerin hazırlanması işleri.
6) İçinde kurşun ve arsenik bulunan boya ve vernik gibi maddelerin kullanıldığı emaye, güderi, meşin, kauçuk, çini, cam, yapma süs taşları, yapma çiçek ve oyuncak yapımı işleriyle bina, dokuma ve otomobil boyacılığı ile darmekanlarda, iç mekanlarda veya sağlığa uygun olarak havalandırılmayan mekanlarda yapılan boyacılık, renkli baskı ve harf matbaacılığı (tipografi) işleri.
7) Kurşun levhaları birbirine kaynatma işleri.
- Cam sanayii işleri:
1) Cam yapımında kullanılan ilkel maddeleri toz haline getirme, eleme, karıştırma ve kurutma işleri (bu işleri yapmak üzere tam kapalı odalar içinde otomatik makineli tesisat veya çalışma ortamındaki tozları sağlık için tehlike oluşturmayacak düzeye indiren havalandırma tesisatı bulunmadığı takdirde).
2) Eritme işleri (otomatik besleme fırınlarıyla çalışılmadığı takdirde).
3) Ateşçilik işleri.
4) Üfleme işleri (tamamen otomatik makinelerle yapılmadığı takdirde).
5) Basınçla yapılan cam işleri (cam tazyiki işleri).
6) Ayna camı sanatında potalı cam dökümü işleri (potalar kalıp masasına mekanik araçlarla taşınmadığı takdirde).
7) Camı fırın başından alma işleri.
8) Yayma fırınlarında düzeltme işleri.
9) Tıraş işleri.
10) Asitle hak ve cilalama işleri.
11) Basınçlı havayla kum püskürten cihazlarla yapılan işler (çalışma ortamındaki tozları sağlık için tehlike oluşturmayacak düzeye indiren havalandırma tesisatı bulunmadığı takdirde).
12) Pota ve taş odalarında görülen işler.
- Cıva sanayii işleri:
1) Cıva amalgamlarından altın ve gümüş ayırma işleri, akümülatörcülükte çinko amalgamı işleri, harç malzemesi yapımında cıvalı kurşunlu yapılan lehimcilik işleri.
2) Cıvalı aletler yapımı işleri.
3) Cıva buharlı elektrik ampulleri yapımı işleri.
4) Süblime, kalomel ve cıva fulminat gibi cıvalı bileşiklerin hazırlanması işleri ve laboratuvarlarda cıvayla yapılan işler.
- Çimento sanayii işleri:
1) İlkel maddeleri kırma, ufalama, ezme, eleme ve karıştırma işleri.
2) Otomatik fırınlarda pişirme işleri.
3) Klinkeri öğütme, eleme, torba ve fıçılara koyma işleri (otomatik olarak tozun etrafa yayılmasını önleyici bir düzenleme yapılmadığı takdirde).
- Kok fabrikalarıyla termik santrallerdeki işler:
1) Ateşçilik, ocak temizliği, jeneratör, doldurma, boşaltma ve temizleme işleri.
2) Kimyasal arıtma işleri.
3) Gazın geçtiği cihaz ve boruların onarılması ve temizlenmesi işleri.
4) Kok fabrikalarında kömür ve ocak işleri.
5) Elektrik enerji üretim santrallerinin kazan dairesindeki ateşçilik, kül ve kömürlerin taşınması işleri, (ateşçiliğin elle yapılması durumunda veya kül ve kömürlerin taşınmasında tozun etrafa yayılmasını önleyici tesisler olmadığı takdirde).
6) Termik santraller ile her çeşit buhar kazanlarının kazan dairesindeki ateşçilik, kül ve kömürlerin taşınması işleri (ateşçiliğin elle yapılması durumunda veya kül ve kömürlerin taşınmasında tozun etrafa yayılmasını önleyici tesisler olmadığı takdirde).
- Çinko sanayii işleri:
1) Çinko madeninin toz haline getirilmesi, karıştırılması, elenmesi ve fırınlanması işleri.
2) Damıtma fırınının işletilmesi, fırınlardan küllerin ve cürufun kaldırılması işleri.
3) Çinkoyla alaşım yapılması işleri.
4) Çinko tozunun ambalajlanması işleri.
5) Sürekli olarak yapılan galvanizli demirlehimciliğiişleri.
6) Çinko tozu kullanılan kimyasal ve sınai işler.
7) Elektrolitik çinko madeni üretilen tesislerdeki işler.
- Bakır sanayii işleri:
1) Bakır cevheri çıkarılan maden ocaklarında yapılan işler.
2) Cevherin kuru veya yaş yöntemle zenginleştirilmesi ve elde edilmesi işleri.
3) Bakır fabrikalarında cevherin yıkama,flotasyonve izabe işleri.
4) Hurda bakırın eritilerek dökülmesi işleri.
- Alüminyum sanayii işleri:
1) Alüminyum oksit üretimi işleri.
2) Alüminyum bronzu hazırlama işleri.
3) Alüminyum madeni üretimi işleri.
- Demir ve çelik sanayii işleri.
1) Demir izabe fabrikalarında cevherin demire çevrilmesi işleriyle boru fabrikalarının fırın ve döküm dairelerinde yapılan işler.
2) Çelikhanelerin çelik yapılan fırınlarıyla bunların teferruat ve eklentilerinden olan ikinci derecedeki fırınlarda vekonvertörlerdeyapılan işler.
3) Sıvı haldeki demir ve çeliğin tesisat ve teçhizatla veya mekanik olarak taşınmasına ilişkin işler.
4) Sıcak veya sıvı haldeki cürufun taşınması ve işlenmesi işleri.
5) Haddehanelerde (soğuk demirle çalışılan haddehaneler hariç), fırınlarda, hadde serilerinde, haddehaneyi kızgın veya sıvı çelik yahut demirle besleyen tesisat ve araçlarla görülen işlerle kızgın halde olan yarı mamul parçaların kesilmesi ve hazırlanması işleri.
6) Demir ve çelikpreslememakinelerinde yapılan işlerle bu makinelerin sıcak demir veya çelikle beslenmesi ve yapılan sıcak parçaların kaldırılma veya taşınması işleri.
7) Cürufun kırılması, ezilmesi, toz haline konulması, tozların çuvallara doldurulması ve yükletilmesi işleri.
- Döküm sanayii işleri:
1) Kalıp kumunun hazırlanması işleri.
2) Döküm kalıp ve maçalarının yapılması ve döküme hazır duruma getirilmesi işleri.
3) Döküm şarjının hazırlanması ve her çeşit maden eritme (izabe) fırınlarının döküme hazır duruma getirilmesi işleri.
4) Maden eritme ve dökme işleri.
5) Kalıpların sökülmesi ve dökümlerin temizlenmesi işleri.
6) Savurma ve düşey döküm yapımı işleri.
- Kaplamacılıkişleri:
1) Parlak ve mat kaplama işleri (galvano).
2) Polisaj işleri.
3) Kalaycılık işleri.
4) Doldurma yoluyla galvanizleme işleri.
5) Asitle yüzey temizleme işleri.
- Karpit sanayii işleri:
Kireç ve kokun ark fırınında eritilmesi işleri.
- Asit sanayii işleri:
1) Asit için hammaddelerin hazırlanması işleri.
2) Asidin yapılma safhalarındaki işler.
3) Asidin dinlendirilme, yüklenme, boşaltılma ve taşınması işleri.
4) Baca gazlarından asit elde edilmesi işleri.
- Akümülatör sanayii işleri:
1) Akümülatör yapım ve onarım işleri.
2) Akümülatör suyu hazırlama ve şarj işleri.
- Kaynak işleri:
1) Her çeşit koruyucu gaz altında yapılan kaynak işleri.
2) Toz altı kaynak işleri.
3) Oksijen ve elektrik kaynağı işleri.
- Madenlere su verme işleri:
1) Su verme işleri (sertleştirme).
2)Semantasyonişleri.
- Kauçuk işlenmesi işleri:
1) Kauçuk hamurunun karıştırılması, fırınlanması işleri.
2) Sağlığa uygun olarak havalandırılmayan yerlerde, otomatik tesisat kullanılmadan yapılan sıcakvulkanizasyonişleri.
- Yeraltı işleri:
Maden ocakları işleri (elementercıva bulunduğu saptanan cıva maden ocakları hariç), kanalizasyon ve tünel yapımı gibi yer altında yapılan işler.
- Radyoaktif veradyoiyonizanmaddelerle yapılan işler:
19/4/1937tarihli ve 3153 sayılıRadiyoloji,Radiyomve Elektrikle Tedavi ve Diğer Fizyoterapi Müesseseleri Hakkında Kanunun Ek 1 inci maddesinde yer alan hükümler saklı kalmak kaydıyla doğal ve yapay radyoaktif,radyoiyonizanmaddeler veya bütün diğerkorpüsküleremanasyonkaynakları ile yapılan işler.
- Gürültülü işler:
Gürültü düzeyi en yüksekmaruziyetetkin değerini (8h=85dB(A)) aşan işler.
- Su altında basınçlı hava içinde çalışmayı gerektiren işler:
Su altında basınçlı hava içinde çalışmayı gerektiren işlerden 20 metreye kadar derinlik veya 2 kg/cm2 basınçta yapılan işler (iniş, çıkış, geçişdahil).
- Pnömokonyozyapan tozlu işler:
Pnömokonyozyapan tozların bulunduğu işyerlerindeki işler.
- Tarım ilaçları:
Tarım ilaçları kullanımı işleri.
- MADDE 5: Günde yedi buçuk saatten daha az çalışılması gereken işler
- Su altında basınçlı hava içinde çalışmayı gerektiren işler (iniş, çıkış, geçiş dâhil):
1) 20-25 (20 hariç) m. derinlik veya 2-2,5 (2 hariç) kg/cm2 basınçta 7 saat.
2) 25-30 (25 hariç) m. derinlik veya 2,5-3 (2,5 hariç) kg/cm2 basınçta 6 saat.
3) 30-35 (30 hariç) m. derinlik veya 3-3,5 (3 hariç) kg/cm2 basınçta 5 saat.
4) 35-40 (40 hariç) m. derinlik veya 3,5-4 (3,5 hariç) kg/cm2 basınçta 4 saat.
5) Dalgıçlar için bu süreler, 18 metreye kadar 3 saat, 40 metreye kadar olan derinliklerde 1/2 saattir.
- Cıva işleri:
1) Cıva izabe fırınlarında görülen işler 6 saat.
2)Elementercıva bulunan ocaklarda görülen işler 6 saat.
- Kurşun işleri:
Kurşun izabe fırınlarının teksif odalarında biriken kuru tozları kaldırma işleri 4 saat.
- Karbon sülfür işleri:
Karbon sülfürden etkilenme tehlikesi bulunan işler 6 saat.
- İnsektisitler:
Karbamatlıve organik fosforluinsektisitlerinyapımı, paketlenmesi, çözelti olarak hazırlanması ve uygulanması işleri 6 saat.
|
Yukarıda sayılan ve anılan Yönetmelik kapsamına giren işlerde çalışanlar, 4. ve 5. maddelerde belirtilen günlük azami iş sürelerinden sonra diğer herhangi bir işte çalıştırılamazlar. Yine bu Yönetmelik kapsamına girenlere fazla çalışma yaptırılması da mümkün değildir. |
Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğü'ne Bildirim
Yönetmelik'in 8. maddesi uyarınca; yukarıda sayılan işlerden herhangi birinin veya birkaçının sürekli olarak yapıldığı işyerlerinde işverenler; aşağıda sayılan bilgi ve belgeleri, işin yürütüldüğü yerin bağlı bulunduğu Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğü'ne yazılı olarak bildirmekle yükümlüdür:
- Bu işlerin çeşit ve nitelikleri, yapılma zamanları,
- Anılan işlerde çalışanların erkek ve kadınlar ayrı ayrı gösterilmek suretiyle sayıları.
Yine aynı Yönetmelik'in 9. maddesinde; işyerlerinde yapılan işlerin 4. ve 5. maddelerde sayılan işlerden olup olmadığına ilişkin itirazlar ile 4. ve 5. maddelerde yer almayan işlere ilişkin başvuruların; kullanılan maddelerin özellikleri, uygulanan teknoloji ve alınan teknik ve idari toplu koruma önlemleri de göz önünde bulundurulmak ve Sağlık Bakanlığı'nın görüşü alınmak suretiyle Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından karara bağlanacağına ilişkin düzenleme yapılmıştır.
|
SONUÇ:, Olası bir uyuşmazlıkta öncelikle yapılması gereken; uyuşmazlık dönemde çalışılan işyeri koşulları ile kullanılan malzemelerin saptanması, iş güvenliği uzmanlarından oluşan bilirkişi heyeti ile keşif yapılarak elde edilecek verilere göre yapılan işin Yönetmelik kapsamında olup olmadığının tespit edilmesidir 1. Görüldüğü üzere günlük azami 7,5 saat veya daha az çalışılması gereken işler mevzuatta açıkça düzenlenmiş olup sayılan işler bakımından Yönetmelik'te belirtilen süreleri aşar mahiyette çalışma yapılması ve çalışanların, anılan iş sürelerinden sonra başka bir işte çalıştırılması mümkün değildir. Haftalık çalışma süresi 45 saati aşmamış olsa bile Yönetmelik'te belirtilen sürelerin aşılması halinde artan çalışmalar fazla çalışma olarak kabul edilecek ve çalışan, fazla çalışma ücretine de hak kazanacaktır. Yargıtay; 2023 tarihli bir kararında; "2013 yılında yürürlüğe girenSağlıkKuralları Bakımından GündeAzamiYedibuçukSaatveya DahaAz Çalışılması Gereken İşlerHakkındaYönetmelik'in4. maddesinde, radyoaktif ve radyoiyonizasyon maddelerle yapılanişlerkapsamında çalışmaya yer verildiğinden; davacının günlük7,5saati aşan mesaisi varsa fazla çalışmanın buna göre ayrıca bir değerlendirmeye tâbi tutulması gerekmektedir." şeklinde hüküm kurmuştur 2. Yargıtay yine bir kararında 3; "davacının çalıştığı işyerinde keşif yapılarak alınan rapor netivesinde çalışmalarının Sağlık Kuralları Bakımından Günde AzamiYedi BuçukSaatveya DahaAz Çalışılması Gereken İşlerHakkında Yönetmelik kapsamında bulunduğu, davacının anılan Yönetmelik kapsamındaki işte çalıştığı, sözü edilen Yönetmelik uyarınca davacınıngündeenfazla7,5saatçalıştırılabileceği tespit edildiğinden haftalık 45 saati aşmasa da günlük7,5saati aşançalışmalarınınfazlaçalışmaolduğu gerekçesiyle davanın kabulüne" karar veren ilk derece mahkemesi kararını onamıştır. Günlük azami 7,5 saat veya daha az çalışılması gereken işler bakımından işverenlerin ÇSGB İl Müdürlüğü'ne bildirim yapması gerekmekte olup söz konusu işlerin Yönetmelik md 4 ve md 5 kaposamında sayılıp sayılmayacağına yönelik ÇSGB'ye yapılacak itirazlar da Sağlık Bakanlığı'nın da görüşü alınmak suretiyle yine ÇSGB tarafından karara bağlanacaktır. |
Footnotes
1 Yargıtay 9. HD. 2023/7053 E., 2023/11661 K., 11.9.2023 T.
2 Yargıtay 9. HD. 2022/18262 E., 2023/5962 K., 25.4.2023 T.
3 Yargıtay 9. HD. 2022/11383 E., 2022/10549 K., 27.9.2022 T
The content of this article is intended to provide a general guide to the subject matter. Specialist advice should be sought about your specific circumstances.
