Önemli Miktarda Şirket Varlığının Toptan Satışı

Türk Ticaret Kanunu m. 408/2-f, önemli miktarda şirket varlığının toptan satışını genel kurulun devredilemez yetkileri arasında saymaktadır. Kanun, yetkinin devredilmez olduğunu belirtmiş, ancak "önemli miktar", "şirket varlığı" ve "toptan satış" kavramlarını açıklamamıştır. Nitekim kararın alınması için gerekli nisap konusu da tartışma konusu olmuştur. İşbu bilgi notunda öncelikle kanunda tanımlanmamış olan kavramların hukuki tanımı, doktrindeki görüşler ve Yargıtay kararları ışığında izah edilmeye çalışılacak, ardından önemli miktarda şirket varlığının toptan satışının genel kurul kararı olmaksızın yapılmasının hukuki sonuçları ele alınacaktır.

Article 408/2-f of the Turkish Commercial Code lists the wholesale sale of a significant portion of a company's assets among the non-delegable powers of the general assembly. The law specifies that this authority cannot be delegated, but it does not define the concepts of "significant portion", "company assets" or "wholesale sale". Likewise, the quorum required for making such a decision has also been a subject of debate. In this legal brief we will explain the legal definitions of concepts not defined by the Code, in light of doctrinal opinions and Court of Cassation decisions, and will then address the legal consequences of conducting a wholesale sale of a significant portion of a company's assets without a resolution of the general assembly.

1. Kanuni Dayanak ve Genel Kurulun Devredilemez Yetkisi

Önemli miktarda şirket varlığının toptan satışı, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nda iki farklı durum bakımından düzenlenmiştir. Tasfiye halinde olmayan (faal) anonim şirketlerde bu husus, TTK m. 408/2-f hükmü uyarınca genel kurulun devredilemez görev ve yetkileri arasında sayılmıştır. Tasfiye halindeki şirketlerde ise bu yetki TTK m. 538/2 maddesinde ayrıca düzenlenmiştir. Limited şirketler bakımından TTK m. 616'da bu hususta açık bir hüküm bulunmamakla birlikte, TTK m. 629/1'deki yollama hükmü uyarınca söz konusu düzenlemenin kıyasen limited şirketlere de uygulanabileceği kabul edilmektedir¹.

Genel kurul kararı alınmasının ardından yönetim kurulu tarafından icra aşamasına geçilmesi gerekir². Ancak bu yetkinin kanun tarafından genel kurula tanınmış devredilemez nitelikte bir yetki olması sebebiyle, genel kurulun söz konusu konuda yönetim kuruluna genel bir yetki devri yapması hukuken mümkün değildir³.

2. "Önemli Miktar", "Şirket Varlığı" Ve "Toptan Satış" Kavramların Anlamları ve Doktrindeki Görüşler

Kanun koyucu, "önemli miktar", "şirket varlığı" ve "toptan satış" kavramlarına ilişkin kanun içerisinde açık bir tanıma yer vermemiştir. Bu kavramlar doktrinde de tartışmalı olup, kısaca aşağıdaki şekilde açıklanmaktadır:

Ø Önemli Miktar: Kanunda belirli bir oran öngörülmemiş olması nedeniyle, önemlilik değerlendirmesi hem nicel (sayısal) hem de nitel (işlevsel) ölçütler çerçevesinde yapılmaktadır. Doktrinde bazı yazarlar bu boşluğu doldurmak amacıyla ilgili malvarlığı değerinin şirket varlığına oranın ya da işleme konu malvarlığından sağlanan gelirin dönem net kar-zarara etki eden tüm gelir kalemlerine oranının en az %20, %60 ve %75 gibi oranlarda olması gerektiğini önermiş olsa da⁴, bu oranlardan birinin Yargıtay tarafından benimsendiğini söylemek güçtür. Nitel ölçüte göre göre ise satım konusu olan malvarlığının şirketin yegane malvarlığı olması veya söz konusu malvarlığının şirketin faaliyetleri bakımından hayati bir önem arz etmesi halinde söz konusu varlık "önemli miktar" kapsamında değerlendirilir⁵.

Ø Şirket Varlığı: Şirket varlığı kavramı, özel bir malvarlığını oluşturmayıp şirketin malvarlığını meydana getiren ekonomik değerleri ifade eden hukuki bir kavramdır. Bu kapsamda kavram, öncelikle şirketin malvarlığındaki duran varlık niteliğindeki unsurları kapsayacak şekilde yorumlanmaktadır. Şirket varlığının tespitinde muhasebe verilerinden ve bilançodan yararlanılabilmekle birlikte, kavram yalnızca muhasebe tekniğiyle sınırlı değildir. Bu nedenle, bilanço tekniği açısından aktifleştirilemeyen ancak şirket açısından ekonomik önem taşıyan malvarlığı unsurları da değerlendirme kapsamına dâhil edilebilir⁶. Bu kapsamda Çamoğlu da şirket varlığı kavramını, "şirketin ticari işletmesinin (maddi ve manevi bütün unsurları ile) parasal değeri" olarak tanımlamıştır⁷.

Ø Toptan Satış: Toptan satış kavramı, şirket varlıklarının perakende veya münferit işlemlerle değil, tek bir işlemle ya da kısa zaman aralıkları içinde topluca elden çıkarılmasını ifade eder⁸. Yargıtay, ise bir kararında toptan satışı "muhtelif cins malların tek bir fiyatla toptan satılması" olarak tanımlamıştır⁹. Bu kapsamda, işlemin tek bir sözleşme ile yapılması zorunlu olmayıp, kanuna karşı hile amacıyla varlıkların parça parça satılması halinde de işlemlerin bütün olarak değerlendirilmesi ve "toptan satış" niteliğinde kabul edilmesi gerektiği doktrinde savunulmaktadır¹⁰.

3. Önemli Miktarın Belirlenmesinde Hakimin Takdir Yetkisi

Kanunda "önemli miktar" kavramı için herhangi bir sayısal ölçüt veya oran öngörülmemiştir. Bu durum öğretide hüküm/kural içi boşluk olarak nitelendirilmekte olup, söz konusu boşluğun Türk Medeni Kanunu m.4 uyarınca hâkimin takdir yetkisi ile doldurulması gerektiği kabul edilmektedir. Buna göre hâkim, her somut olayda şirketin ekonomik büyüklüğünü, faaliyet alanını ve satışa konu varlığın şirket faaliyetleri bakımından hayati önem taşıyıp taşımadığını değerlendirerek satışın "önemli miktarda şirket varlığı" kapsamında olup olmadığına karar verir. Nitekim Yargıtay uygulamasında da bu değerlendirmede somut olayın özelliklerinin araştırılması gerektiği vurgulanmaktadır. Yargıtay'a göre, satışın şirketin tüm malvarlığını oluşturup oluşturmadığı veya şirketin asli faaliyetini yürütmesini imkânsız kılacak nitelikte olup olmadığı araştırılmadan hüküm kurulmaması gerekir¹¹.

4. Genel Kurul Karar Nisabı ve Yargıtay'ın Yaklaşımı

Önemli miktarda şirket varlığının toptan satışına ilişkin genel kurul kararlarında uygulanacak nisaplar, şirketin tasfiye halinde olup olmamasına ve şirket türüne göre farklılık göstermektedir. Tasfiye halindeki şirketlerde, TTK m. 538/2 hükmünün TTK m. 421/3-4'e yaptığı atıf gereğince, bu tür kararların alınabilmesi için sermayenin en az yüzde yetmiş beşini oluşturan payların olumlu oyu aranır. Bu nedenle tasfiye sürecindeki anonim veya limited şirketlerde önemli miktarda şirket varlığının satışı bakımından ağırlaştırılmış karar nisabı uygulanmaktadır. Buna karşılık faal anonim şirketlerde, kanunda bu işlem bakımından özel veya ağırlaştırılmış bir nisap öngörülmediğinden TTK m. 418 uyarınca olağan toplantı ve karar nisabı geçerlidir; buna göre genel kurul, aksine bir düzenleme yoksa sermayenin en az dörtte birini temsil eden pay sahiplerinin katılımıyla toplanır ve kararlar toplantıda hazır bulunanların çoğunluğu ile alınır. Faal limited şirketlerde ise TTK m. 620 hükmü uyarınca, şirket sözleşmesinde aksi öngörülmedikçe genel kurul kararları toplantıda temsil edilen oyların salt çoğunluğu ile alınmaktadır.

Yukarıda izah edilen kanuni düzenlemeler karşısında 28.11.2012 tarihli resmi gazetede yayınlanan 28481 sayılı Anonim Şirketlerin Genel Kurul Toplantılarının Usul Ve Esasları İle Bu Toplantılarda Bulunacak Bakanlık Temsilcileri Hakkında Yönetmeliğin 22/12'nci maddesi kapsamında "Genel kurul toplantısında, önemli miktarda şirket aktiflerinin toptan satışı kararı, şirket sermayesinin en az yüzde yetmişbeşini oluşturan pay sahiplerinin olumlu oylarıyla alınır. İlk toplantıda bu nisabın bulunmaması halinde, yapılacak ikinci toplantıda da aynı nisaplar aranır." hükmü mevcuttur. Bu husus doktrinde birtakım tartışmaları beraberinde getirmiş olmakla beraber, Yargıtay bir kararında, ilgili Yönetmelik maddesi ile tüm şirketler için %75 nisap öngörülmüş olmasının kanuna aykırı olduğunu, zira kanunda faal şirketler bakımından böyle bir ağırlaştırılmış nisap düzenlenmediğini belirterek bu nisabın faal şirketler için uygulanmasının normlar hiyerarşisine aykırı olduğuna hükmetmiştir¹².

5. Genel Kurul Kararı Olmadan Yapılan İşlemin Hukuki Sonucu

Önemli miktarda şirket varlığının, genel kurul kararı alınmaksızın satılmasının hukuki sonucu doktrinde tartışmalı olup, Yargıtay kararlarında da farklı uygulamalara rastlanmaktadır. Yargıtay'ın bazı kararlarında, genel kurul kararı olmaksızın yapılan devir sözleşmesinin geçersiz olduğu ifade edilmiş; ancak bu geçersizliğin türü konusunda herhangi bir belirleme yapılmamıştır. Yargıtay bazı kararlarında, usulüne uygun bir genel kurul kararı bulunmaksızın yapılan bu işlemlerin hukuki yaptırımının yoklukla malul olduğunun kabul edilmesi gerektiğini¹³ belirtmekteyken bazı kararlarında ise işlemin gereği kesin hükümsüz olduğu dile getirilmiştir¹⁴.

Doktrinde kabul gören bir diğer görüşe göre ise işlem askıda hükümsüzdür. Bu görüşe göre durum, esasen bir yetkisiz temsil sorunu niteliğinde olduğu için yönetim kurulu genel kurul yetkisi bulunmaksızın işlem yaptığında yetkisiz temsilci konumuna düşer ve yapılan işlem, genel kurul tarafından sonradan verilecek bir icazete kadar askıda kalır ve genel kurulun sonradan vereceği onay ile işlem geçerli hale gelebilir¹⁵. Özetle, bu konu hakkında Yargıtay kararları ve doktrinde açık bir görüş olmadığını vurgulamak isteriz.

Sonuç:

1.Önemli miktarda şirket varlığının toptan satışı, TTK 408/2-f ve 538/2 uyarınca genel kurulun devredilemez yetkileri arasında düzenlenmiştir.

2."Önemli miktar" kanunda tanımlanmamış olup hakimin takdir yetkisine bırakılmıştır.

3.Karar nisabı faal şirketlerde TTK 418'e göre olağan toplantı ve karar nisabı iken, tasfiye hâlindeki şirketlerde ise TTK 421/3-4 uyarınca ağırlaştırılmış nisaptır.

4.Genel kurulun devredilemez yetkisine giren bir konuda yönetim kurulunca genel kurul kararı olmaksızın işlem yapılması halinde, bu işlemler Yargıtay'ın içtihatlarına göre, yokluk veya butlanla malul kabul edilmektedir.

Footnotes

1 Yargıtay Kararı - HGK., E. 2023/976 K. 2025/98 T. 5.3.2025

2 Mehmet Helvacı, "Anonim Ortaklık Genel Kurulunun Devredilemez Bir Yetkisi Olarak Önemli Miktarda Şirket Varlığının Toptan Satışı [TK 408/2-(F)] - Temel Sorunlar, Hükmün Yorumu ve Uygulanması Hakkında Düşünce ve Öneriler -", Türk Ticaret Kanunu Sempozyumu 2019,2020, s. 33-83, s. 57.

3 Yargıtay 11. Hukuk Dairesi de bir kararında, şirketin tek malvarlığı olan bir alışveriş merkezinin satışı için uygun bir alıcı bulunarak SPK'ya kayıtlı bağımsız gayrimenkul değerleme şirketlerinden alınacak ekspertiz raporları doğrultusunda belirlenecek rayicin altında kalmamak üzere bir bedelle satılmasına yönelik yönetim kuruluna yetki verilmesine ilişkin genel kurul kararının, TTK m. 408/2-f kapsamında genel kurulun devredilemez yetkisine girdiğini belirtmiştir. Bkz. Yargıtay Kararı - 11. HD., E. 2025/1189 K. 2025/5835 T. 1.10.2025 (Lexpera)

4 Konu hakkındaki görüşler için birçokları yerine bkz. Helvacı, a.g.m., s. 51-52 ; Atahan Güncan, Türk Ticaret Kanunu'na Göre Sermaye Ortaklıklarında Önemli Miktarda Şirket Varlığının Toptan Satışı, On İki Levha Yayıncılık, 2024, s. 62-72.

Bu konuda hakimin yaralanabileceği diğer bir yasal düzenleme için ayrıca bkz. II-23.3 Önemli Nitelikteki İşlemler ve Ayrılma Hakkı Tebliği madde 6, "(1) 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (c) bendinde belirlenen önemli nitelikteki işlemler için önemlilik ölçütü, yönetim kurulu karar tarihi itibarıyla;

1. a) Ortaklığın kamuya açıklanmış son finansal tablolarına göre işleme konu mal varlığının kayıtlı değerinin varlık (aktif) toplamına oranının veya,
2. b) İşlem tutarının, son altı aylık dönem içinde oluşan günlük düzeltilmiş ağırlıklı ortalama borsa fiyatlarının aritmetik ortalaması dikkate alınarak hesaplanan ortaklık değerine oranının veya,
3. c) Ortaklığın kamuya açıklanmış son yıllık finansal tablolarına göre önemli nitelikteki işleme konu mal varlığından elde edilen gelirin, sürdürülen faaliyetler dönem net karı/zararına etki eden tüm gelir kalemlerinin toplamına oranının,

%75'ten fazla olması durumudur."

5 Kendigelen, Abuzer, "Yönetim Kurulunun Temsil Yetkisinin Kapsamı / (Şirketin Önemli Miktarda Malvarlığının Devri)", Hukuki Mütalâalar (Mahkeme Kararları ile Birlikte), Cilt XIII: 2013/2, İstanbul: On İki Levha, 2015, s. 240.

6 Güncan, a.g.e., s. 43-44.

7 Çamoğlu (Poroy/Tekinalp), Ortaklıklar Hukuku I, 15. Bası, İstanbul, Vedat Kitapçılık, 2021, s. 531, para. 666a.

8 Çamoğlu (Poroy/Tekinalp), a.g.e., s. 532, para 666d ; Güncan, a.g.e., s. 92-98, 106.

9 Y. 11. HD., E. 2007/7128 K. 2007/13660 T. 01.11.2007 (Lexpera)

10 Çamoğlu (Poroy/Tekinalp), a.g.e., s. 532, para 666d ; Helvacı, a.g.m., s. 56 ; Güncan, a.g.e., s. 98, 107–111. Bu kapsamda Yargıtay'ın gayrimenkul alım satımı ile iştigal eden bir şirketin sahip olduğu taşınmazları teker teker satmasını, işletme konusu gereği olduğu için "toptan satış" kapsamında değerlendiremeyeceğine ilişkin kararına da ayrıca dikkat çekmek isteriz. Bkz. Y. 11. HD., E. 2015/12902 K. 2017/3626 T. 12.6.2017.

11 YHGK., E. 2023/976 K. 2025/98 T. 5.3.2025. (Lexpera)

12 Y. 11. HD., E. 2020/306 K. 2021/6945 T. 8.12.2021 (Lexpera) ; Ayrıca bkz. Çamoğlu (Poroy/Tekinalp), a.g.e., s. 532, para 666e ; Helvacı, a.g.m., s. 59-62 ; Abuzer Kendigelen, İsmail Kırca, Sirketler Hukuku, C. II/1, 1. Bası, On İki Levha Yayıncılık, 2026, s. 609.

13 Y. 11. HD., E. 2020/8038 K. 2022/4957 T. 16.6.2022; YHGK., E. 2023/976 K. 2025/98 T. 5.3.2025 (Lexpera)

14 İlgili kararlar için bkz. Helvacı, a.g.m., s. 71-76 ; Güncan, a.g.e., s. 240-242.

15 Kendigelen/Kırca, a.g.e., s. 608. ; Güncan, Atahan. a.g.e., s. 244-255.

The content of this article is intended to provide a general guide to the subject matter. Specialist advice should be sought about your specific circumstances.