Karşıt inceleme tutanaklarının elektronik ortamda düzenlenmesi, onaylanması ve gönderilmesine ilişkin tebliğ yayımlandı

Bu Tebliğin amacı; yeminli mali müşavirlerin, yeminli mali müşavirlik tasdik raporlarına eklenen karşıt inceleme tutanaklarının düzenlenmesi, onaylanması ve gönderilmesinde gelişen bilgi işlem teknolojilerinden yararlanmak ve söz konusu tutanakların kolay, hızlı, ekonomik ve güvenilir bir şekilde idareye intikalini sağlamak

Değerli okurlar, “Yeminli Mali Müşavirlik Tasdik Raporlarına Eklenen Karşıt İnceleme Tutanaklarının Elektronik Ortamda Gönderilmesi Hakkında Tebliğ (Sıra No: 1)” (Tebliğ) 24 Aralık 2025 tarihli ve 33117 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak aynı gün yürürlüğe girdi.

Bu Tebliğin amacı; yeminli mali müşavirlerin, yeminli mali müşavirlik tasdik raporlarına eklenen karşıt inceleme tutanaklarının düzenlenmesi, onaylanması ve gönderilmesinde gelişen bilgi işlem teknolojilerinden yararlanmak ve söz konusu tutanakların kolay, hızlı, ekonomik ve güvenilir bir şekilde idareye intikalini sağlamak.

Bu Tebliğ; yeminli mali müşavirlik tasdik raporlarını dijital vergi dairesi üzerinden elektronik ortamda gönderen yeminli mali müşavirlerin anılan raporlara eklenen karşıt inceleme tutanaklarını da dijital vergi dairesi üzerinden elektronik ortamda gönderebilmelerine ilişkin usul ve esasları kapsıyor.

1. Uygulamanın başlangıç tarihi

Karşıt inceleme tutanaklarının yeminli mali müşavirler (YMM'ler) tarafından dijital vergi dairesi üzerinden oluşturulmasına, onaylanmasına ve gönderilmesine ilişkin uygulama 1/1/2026 tarihinden itibaren ihtiyari  olarak başlamış bulunuyor.

Karşıt inceleme tutanakları, 1/7/2026 tarihinden itibaren zorunlu olarak  sadece elektronik ortamda gönderilecek.

Düzenleme kapsamına, 3568 sayılı Kanun ve ilgili diğer mevzuat hükümleri çerçevesinde düzenlemiş oldukları yeminli mali müşavirlik tasdik raporlarına eklenen karşıt inceleme tutanakları girdiğinden sadece KDV iadeleri için düzenlenenler değil tam tasdik sözleşmeleri kapsamında düzenlenen karşıt inceleme tutanakları da kapsamda.

2. Karşıt inceleme tutanaklarının elektronik ortamda düzenlenmesi, onaylanması ve gönderilmesine ilişkin usul ve esaslar

Dijital vergi dairesi sistemi üzerinden elektronik ortamda gönderilen yeminli mali müşavirlik tasdik raporlarının eki olan karşıt inceleme tutanakları; 1/1/2026 tarihinden itibaren ihtiyari, 1/7/2026 tarihinden itibaren ise zorunlu olarak dijital vergi dairesi sistemi üzerinden düzenlenecek, onaylanacak ve ilgili vergi dairesine elektronik ortamda gönderilecek.

Karşıt inceleme yapan YMM'ler tarafından elektronik ortamda sistem üzerinden düzenlenen, onaylanan ve gönderilen karşıt inceleme tutanakları, karşıt inceleme yapan YMM'ler tarafından imzalanmış ve mühürlenmiş bir belge olarak kabul edilecek.

Bu karşıt inceleme tutanaklarına ilişkin mükelleflerce verilen cevaplar da bu mükellef veya yetkili temsilcileri tarafından imzalanmış belge olarak kabul edilecek.

Söz konusu karşıt inceleme tutanakları ile ilgili olarak, mükellef tarafından alt kullanıcı yetkisi verilmesi halinde, mükellefle aracılık ve sorumluluk sözleşmesi bulunan serbest muhasebeci/serbest muhasebeci mali müşavirler tarafından karşıt inceleme tutanaklarında görüntüleme ve düzenleme yapılabilir, ancak onaylama yetkisi mükellef veya kanuni temsilcilerine aittir.

Bu nedenle, bu işlemle ilgili sorumluluk mükellef veya kanuni temsilcilerine ait olacak. Yani tutanakların hazırlanmasına destek veren serbest muhasebeci/serbest muhasebeci mali müşavirlerin  (SM/SMMM) Vergi İdaresine karşı herhangi bir sorumluluğu söz konusu olmayacak.

Serbest muhasebeci/serbest muhasebeci mali müşavirlerin karşıt inceleme tutanaklarına ilişkin olarak ilgili mükelleflere verdikleri hizmet karşılığında alacakları ücret, Serbest Muhasebecilik, Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Asgari Ücret Tarifesi ile belirlenecek olup, 2026 yılı için tutanak başına 500 TL olarak belirlendi.

Bu tutarı çok düşük buluyorum, tabii ki SM/SMMM'ler bu tutardan daha yüksek tutarları uygulayabilirler.

Elektronik ortamda gönderilecek karşıt inceleme tutanağı formatı, Gelir İdaresi Başkanlığı (Başkanlık) tarafından https://dijital.gib.gov.tr/ adresi üzerinden yayımlanacak, Başkanlık tarafından gerek görülmesi halinde yayımlanacak teknik kılavuzlar ile karşıt inceleme tutanağı formatında değişiklik yapılabilecek.

Bu Tebliğde ve Yeminli Mali Müşavirlik Tasdik Raporlarının Elektronik Ortamda Gönderilmesi Hakkında Genel Tebliğ (Sıra No:1) ile https://dijital.gib.gov.tr/adresi üzerinden yayımlanan teknik kılavuzlarda konuya ilişkin özel düzenleme bulunmayan hallerde, konunun düzenlendiği Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu Genel Tebliğlerinde yer alan hükümler geçerli olacak.

Karşıt inceleme tutanaklarının zorunlu olarak sadece elektronik ortamda gönderileceği 1/7/2026 tarihinden itibaren, kâğıt ortamında düzenlenmiş karşıt inceleme tutanakları, vergi dairelerine ibraz edilemeyecek, ibraz edilmiş olsa dahi hukuki geçerliliği bulunmadığından vergi daireleri tarafından dikkate alınmayacak!

3. Karşıt inceleme taleplerine cevap verme süresi ve mükelleflerin defter ve belgelerini ibraz yükümlülüğü

Nezdinde karşıt inceleme yapılan mükellefler, YMM'lerin karşıt incelemeye ilişkin taleplerini talep yazısının kendilerine tebliğinden itibaren 30 gün içerisinde yerine getirmek zorundalar.

YMM'lerin karşıt incelemeye ilişkin taleplerinin yerine getirilmesinde defter ve belgelerin YMM'lere ibraz edilmesine ilişkin usul ve esasları düzenleyen Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu Genel Tebliği (Sıra No: 27) uygulanacak.

Söz konusu Tebliğe göre; Vergi Usul Kanununun 256'ncı maddesi uyarınca, YMM'lerin tasdik ettikleri hesap ve işlemlere doğrudan ya da silsile yoluyla taraf olanlar bu Tebliğ ile belirlenen usul çerçevesinde yeminli mali müşavirlere defter ve belgelerini ibraz etmekle yükümlüdürler.

Bu zorunluluk YMM'ler tarafından tasdik edilen hesap ve işlemler ile ilgili defter ve belgelerle sınırlıdır. Yeminli mali müşavirlerin tasdik ettikleri hesap ve işlemler dışındaki konularla ilgili olarak defter ve belge ibrazını isteme yetkileri, böyle bir talebe muhatap olan mükelleflerin ise buna uyma zorunlulukları bulunmamaktadır.

Defter ve belgelerini yukarıda belirtilen usul çerçevesinde YMM'lere ibraz etmekten imtina edenler hakkında Vergi Usul Kanununun mükerrer 355 inci maddesi hükmüne göre özel usulsüzlük cezası kesilecek.

4. Ceza uygulaması

Karşıt inceleme yazısına süresinde cevap vermeyen ya da eksik veya gerçeğe aykırı bilgi veren mükellefler hakkında 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 355 inci maddesine göre işlem yapılacak.

2026 yılı için bu ceza, Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği (Sıra No: 588) ile birinci sınıf tüccar (dolayısıyla kurumlar) ile serbest meslek erbabı için 35 bin TL olarak belirlendi.

5. Karşıt inceleme yükümlülüğü

3568 sayılı Kanunun 12 nci maddesi hükmü ve maddedeki yetkiye dayanılarak çıkarılan Yönetmelik gereğince YMM'ler mükelleflerin tasdik kapsamına giren işlemlerinin gerçeği yansıtıp yansıtmadığının tespiti için gerekli karşıt incelemeleri yapmakla yükümlüler.

Buna göre, yeminli mali müşavirlerin hem tam tasdik işlemleri için hem de KDV iadesi tasdik işlemleri için karşıt inceleme yapmaları gerekiyor.

Karşıt incelemede uyulacak esaslar, karşıt inceleme zorunluğuna ilişkin kriterler ve sınırlar için 27 ve 29 seri no.lu Serbest Muhasebecilik, Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Sıra No: Müşavirlik Kanunu Genel Tebliğlerinde düzenlenmiş bulunuyor.

2026 yılında katma değer vergisi hariç tutarı 150.000-TL'yi aşmayan belgeler için karşıt inceleme zorunluluğu bulunmuyor. Ancak, bir mükelleften bir aylık dönemde yapılan mal ve hizmet alımları toplamının 450.000-TL'yi aşması halinde karşıt inceleme yapılması zorunlu.

Tebliğ'de bu konu için özel bir düzenleme yapılmadı. Bu nedenle 27 ve 29 no.lu Tebliğler ile yapılan genel düzenlemeler geçerliğini koruyor.

6. Bilgi verme uygulaması devam ediyor mu?

Evet, koruyor. Çünkü Tebliğ ile 29 no.lu Tebliğde düzenlenmiş bulunan bilgi verme müessesesine ilişkin herhangi bir düzenleme yapılmadığından YMM'lerden kâğıt ortamında “bilgi verme” uygulaması devam ediyor.

Söz konusu düzenlemenin mevcudiyetini koruması, mükelleflerin karşıt inceleme taleplerini yerine getirmemeleri halinde alternatif bir yöntem olarak kullanılabilecek olması nedeniyle son derece isabetli.

7. Yeminli mali müşavirlik karşıt inceleme tutanağı teknik kılavuzu

Tebliğ'de yer alan düzenlemeler doğrultusunda yeminli mali müşavirlik karşıt inceleme tutanaklarının kullanımına yönelik hizmetler tamamlanarak 1/1/2026 tarihi itibarıyla kullanıma açıldı.

Karşıt inceleme tutanakları giriş ekranına, yeminli mali müşavirler https://dijital.gib.gov.tr adresinde yer alan e-YMM Yeminli Mali Müşavir Uygulaması bölümünden, nezdinde karşıt inceleme yapılan mükellefler ise aynı adreste yer alan Bildirimlerim/Gelen Karşıt İnceleme Tutanaklarım bölümünden erişim sağlanabilecek.

Gelir İdaresi Başkanlığı bu konuda hazırladığı Yeminli Mali Müşavirlik Karşıt İnceleme Tutanağı Teknik Kılavuzu'nu yayımladı.

Söz konusu Kılavuza ulaşmak için tıklayınız.

8. Bu yazı için son sözlerim…

Karşıt inceleme tutanaklarının elektronik ortamda düzenlenmesi, onaylanması ve gönderilmesi uygulamasının hayata geçirilmesini çok kıymetli buluyorum.

Zaman içinde sistemin daha pratik hale geleceğini ve YMM'lerin ve vergi dairelerinin işlerini kolaylaştıracağını düşünüyorum. Tabii ki bu konuda mükelleflerin göstereceği uyum çok önemli. Mükelleflerin meslek mensuplarından destek alarak veya kendi kadrolarını kurarak sisteme destek vermeleri uygulamayı hızlandıracak ve kolaylaştıracaktır.

Emeği geçenlerin eline sağlık!

The content of this article is intended to provide a general guide to the subject matter. Specialist advice should be sought about your specific circumstances.