7589 Sayılı Kanun İle İdari Yargı Mevzuatında Yapılan Önemli Değişiklikler

31.07.2026 tarihli ve 33326 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 7589 sayılı Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun (“Kanun”) ile Danıştay’ın kurumsal yapısına ilişkin geçiş süresi, idare ve vergi mahkemelerinde tek hakimle görülecek davaların kapsamı, istinaf incelemesinin sonuçları ve idari yargıda temyiz edilebilir kararlar bakımından önemli değişiklikler yapılmıştır.

Kanun ile 2575 sayılı Danıştay Kanunu, 2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun ile 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu değiştirilmiştir. Aşağıda söz konusu değişiklikler, uygulamadaki muhtemel sonuçlarıyla birlikte özetlenmektedir.

Danıştay’ın Kurumsal Yapısına İlişkin Geçiş Süreleri Uzatıldı

2575 sayılı Danıştay Kanunu’nun geçici 27. maddesinde yapılan değişiklikle, maddenin on üçüncü fıkrasında öngörülen on yıllık süre on dört yıla çıkarılmıştır. Ayrıca maddenin on yedinci fıkrasına eklenen hükümle, bu fıkra hükümlerinin 23.07.2030 tarihine kadar uygulanmayacağı düzenlenmiştir.

Değişiklik, Danıştay’ın daire ve kurul yapısına ilişkin geçiş rejiminin uzun bir süre daha devam etmesini öngörmektedir. Böylece geçici yapılanmanın sona ermesine ilişkin takvim 23 Temmuz 2030 tarihine kadar ötelenmiştir.

Tek Hakimle Görülecek İdari Davaların Kapsamı Genişletildi

2576 sayılı Kanun’un 7. maddesi yeniden düzenlenerek, düzenleyici işlemlere karşı açılan davalar hariç olmak üzere, konusu 486.000,00 Türk Lirasını aşmayan iptal ve tam yargı davalarının idare mahkemesi hakimlerin biri tarafından çözümlenmesi öngörülmüştür. Aynı maddenin ikinci fıkrasında yer alan parasal sınır da 25.000,00 Türk Lirası’ndan 486.000,00 Türk Lirası’na yükseltilmiştir.

Parasal sınıra bağlı davaların yanı sıra; öğrenciler hakkında tesis edilen belirli disiplin ve eğitim işlemlerine, kamu görevlilerinin geçici görevlendirme, yolluk, lojman ve izin işlemlerine, kamu görevlilerine verilen uyarma cezalarına, mesleki faaliyeti engellemeyen meslek kuruluşu disiplin cezalarına ve 2022 sayılı Kanun kapsamında bağlanan aylıklara ilişkin davalar da tek hakim tarafından görülecektir.

Düzenleme, heyet halinde görülen dava sayısını azaltarak idare mahkemelerinin iş yükünü daha esnek dağıtmayı ve daha hızlı karar verilmesini amaçlamaktadır. Bununla birlikte, tek hakimle görülen davaların temyiz kapsamı dışında bırakılması nedeniyle bu sınıflandırma, başvurulabilecek kanun yolları bakımından da doğrudan sonuç doğuracaktır.

Bölge İdare Mahkemesinin İstinaf İncelemesinde Verebileceği Kararlar Açıkça Düzenlendi

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası değiştirilerek, bölge idare mahkemesinin ilk derece kararını hukuka uygun bulması halinde istinaf başvurusunu reddedeceğini açıkça düzenlenmiştir. Kararın sonucu hukuka uygun olmakla birlikte gerekçenin yanlış veya eksik olması halinde gerekçe değiştirilerek; maddi yanlışlıkların düzeltilebildiği hallerde ise gerekli düzeltme yapılarak istinaf başvurusu reddedilecektir.

Bu düzenleme ile bölge idare mahkemesinin, hüküm sonucunu değiştirmeyi gerektirmeyen gerekçe eksiklikleri ve maddi yanlışlıklar nedeniyle ilk derece kararını kaldırmaksızın incelemeyi sonuçlandırabilmesine açık bir yasal dayanak sağlanmıştır.

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine Gönderilebileceği Haller Sınırlandırıldı

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 45. maddesinin beşinci fıkrasında yapılan değişiklikle, bölge idare mahkemesinin ilk derece kararını kaldırarak dosyayı kararı veren mahkemeye gönderebileceği haller tek tek sayılmıştır.

Buna göre

• ilk inceleme veya usule ilişkin diğer nihai kararların hatalı bulunması;
• davaya görevsiz ya da yetkisiz mahkeme veya reddedilmiş ya da yasaklanmış hakim tarafından bakılması;
• dilekçenin reddi gerekirken esas hakkında karar verilmesi;
• dosyanın eksik veya yanlış hasımla tekemmül ettirilmesi;
• talep hakkında karar verilmemesi veya eksik hüküm kurulması;
• gerekli keşif ya da bilirkişi incelemesinin yaptırılmaması ve zorunlu duruşmanın yapılmaması hallerinde karar kaldırılarak dosya ilk derece mahkemesine gönderilebilecektir.

Ayrıca bölge idare mahkemesi, keşif veya bilirkişi incelemesi yapılmaması ile duruşma eksikliğini kendisi gidererek karar verebilecektir. Sayılan haller dışında dosyanın ilk derece mahkemesine geri gönderilmesi mümkün olmayacaktır. Düzenleme, istinaf mercilerinin esas hakkında karar verme işlevini güçlendirmeyi ve dosyaların mahkemeler arasında gereksiz şekilde gidip gelmesini önlemeyi amaçlamaktadır.

Bölge İdare Mahkemesinin Yeniden Verdiği Bazı Kararlara Temyiz Yolu Açıldı

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 46. maddesine eklenen yeni fıkra uyarınca, maddenin birinci fıkrasında sayılan temyize tabi dava ve işler dışında kalan uyuşmazlıklarda, bölge idare mahkemesinin ilk derece kararını kaldırarak yeniden verdiği kararlar, tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde Danıştay’da temyiz edilebilecektir.

Ancak;

• Tek hakimle görülen davalar,
• Çiftçi Mallarının Korunması Hakkında Kanun, Taşınmaz Mal Zilyedliğine Yapılan Tecavüzlerin Önlenmesi Hakkında Kanun ve Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’ndan kaynaklanan davalar,
• Kanun’da belirtilen parasal sınırların altında kalan bazı kararlar ve
• Yalnızca vekalet ücreti ve yargılama giderlerine ilişkin kararlar

bu yeni temyiz imkanının dışında tutulmuştur.

Değişiklik ilk derece kararı ile bölge idare mahkemesinin yeniden kurduğu hüküm arasında esaslı bir farklılık oluşması halinde Danıştay denetimini genişletmektedir. Buna karşılık, sınırlı öneme sahip veya kanun koyucu tarafından süratle kesinleşmesi amaçlanan dava gruplarında istinaf kararı kesin olmaya devam edecektir.

Değişikliklerin Devam Eden Davalara Uygulanmasına İlişkin Geçiş Rejimi Belirlendi

Kanun’un Geçici 1. maddesi uyarınca, 2576 sayılı Kanun’un 7. maddesinde tek hakimle görülecek davalara ilişkin yapılan değişiklikler yalnızca Kanun’un yürürlüğe girdiği tarihten sonra açılan davalarda uygulanacaktır. Bu tarihten önce açılmış davalar, önceki görev ve heyet yapısına göre sonuçlandırılacaktır.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 46. maddesindeki temyiz değişiklikleri ise Kanun’un yürürlüğe girdiği tarihten sonra bölge idare mahkemelerince verilen kararlar hakkında uygulanacaktır. Bu tarihten önce verilmiş bölge idare mahkemesi kararlarında önceki temyiz hükümleri geçerli olmaya devam edecektir.

Bu nedenle yeni düzenlemelerin uygulanıp uygulanmayacağı belirlenirken, tek hakimli yargılama bakımından davanın açıldığı tarih; temyiz rejimi bakımından ise bölge idare mahkemesi kararının verildiği tarih esas alınacaktır.

Yürürlük ve Yürütme

2575 sayılı Danıştay Kanunu’nun geçici 27. maddesini değiştiren Kanunun 3. maddesi, 23.07.2026 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere 31.07.2026 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

2576 sayılı Kanun’un 7. maddesini değiştiren 4. madde ile 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 45. ve 46. maddelerini değiştiren 5 ve 6. maddeler, Kanun’un 31.07.2026 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

Kanun hükümlerini Cumhurbaşkanı yürütecektir.

Değerlendirme ve Sonuç

İdari yargıya ilişkin değişiklikler birlikte değerlendirildiğinde, ilk derece ve istinaf yargılamalarının daha hızlı sonuçlandırılmasına yönelik belirgin bir yaklaşım benimsendiği görülmektedir. Tek hakimle görülecek dava gruplarının ve parasal sınırın genişletilmesi, mahkemelerin iş yükü dağılımını değiştirirken bu davaların kanun yolu rejimini de doğrudan etkileyecektir.

Bölge idare mahkemelerinin dosyayı ilk derece mahkemesine geri gönderebileceği hallerin sınırlı biçimde sayılması, istinafın esas hakkında karar veren bir kanun yolu olma niteliğini güçlendirmektedir. Diğer taraftan, bölge idare mahkemesinin ilk derece kararını kaldırarak yeniden hüküm kurduğu bazı uyuşmazlıklarda temyiz yolunun açılması, taraflara yeni hükmün Danıştay tarafından denetlenmesini talep etme imkanı sağlamaktadır.

Yeni hükümlerin uygulanmasında davanın açılma tarihi ile bölge idare mahkemesi karar tarihine göre farklı zamanlar benimsendiğinden, devam eden idari ve vergi uyuşmazlıklarında uygulanacak usul ve kanun yolu rejiminin dosya bazında ayrıca değerlendirilmesi önem taşımaktadır.

Konuya ilişkin herhangi bir sorunuz olması halinde her zaman bizimle iletişime geçebilirsiniz.

The content of this article is intended to provide a general guide to the subject matter. Specialist advice should be sought about your specific circumstances.