Yüzer Güneş Enerji Santrali/GES Yönetmeliği

10 Aralık 2025 tarihli ve 33103 sayılı Resmî Gazete 'de yayımlanarak yürürlüğe giren Yüzer Güneş Enerji Santralleri Kurulmasında Su Yüzeyi Kullanımına ve Kiralanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik (“Yüzer GES Yönetmeliği” veya “Yönetmelik”), Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü'nün (“DSİ”) tasarrufundaki rezervuar ve kanal su yüzeylerinde yüzer güneş enerjisi tesislerinin kurulmasına ve işletilmesine ilişkin usul ve esasları ayrıntılı biçimde düzenlemektedir. Yönetmelik ile; proje geliştirme sürecinden kiralama ve kullanım iznine, teknik kriterlerden işletme yükümlülüklerine ve teminat mekanizmalarına kadar uzanan kapsamlı bir çerçeve ortaya konulmuştur.

Yüzer GES Yönetmeliği hükümlerini maddeler bazında ve bütüncül bir bakış açısıyla ele alan bu çalışmamızda, uygulamada öne çıkabilecek hususları ve olası etkilerini değerlendirmeyi amaçladık.

Amaç, Kapsam ve Dayanak (m.1, m.2, m.3)

Bu Yönetmelik ile, yüzer güneş enerji santrallerinin kurulmasına yönelik olarak su yüzeylerinin kullanımı ve kiralanmasına ilişkin usul ve esasların belirlenmesi amaçlanmaktadır. Bu çerçevede Yönetmelik; 14/3/2013 tarihli ve 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu hükümleri uyarınca piyasada faaliyet gösteren veya gösterecek tüzel kişiler tarafından, baraj gölleri, suni göller ve kanal yüzey alanlarında kurulması planlanan yüzer güneş enerji santrallerine ilişkin başvuruların alınması ve değerlendirilmesi süreçlerini, fizibilite ve projelendirme esaslarını, su yüzeylerinin kiralanmasına ilişkin usul ve şartları ile söz konusu tesislerin işletilmesi, bakımı ve kullanım süresi sonunda tasfiyesine yönelik hususları kapsamaktadır. Yönetmelik, Kıyı Kanunu'nun m.6 ile 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin m.121/1-(o) bendi uyarınca hazırlanmıştır.

Tanımlar ve kısaltmalar (m.4)

Yönetmelikte, Tanımlar ve Kısaltmalar başlığı altında çok sayıda tanıma yer verilmiştir. Kesikli olarak bu çalışmada, mevzuatta halihazırda tanımlı olan kavramlar tekrar edilmemiş; bunun yerine, Yönetmelik ile getirilen ve uygulamada yenilik arz ettiğini düşündüğümüz tanım ve kavramlar aşağıdaki şekilde listelenmiştir:

Ana kaynak, Kanal üzeri GES, Normal su seviyesi (NSS), Yüzer Güneş Enerji Santralleri Kurulmasında Su Yüzeyinin Kullanımına Dair Protokol (Protokol), Rezervuar işletme planı, Suya temas eden sistemler, Suya temas etmeyen sistemler, Yüzer GES, Yüzer GES adası, Yüzer GES adası su yüzeyi temas oranı, Yüzer GES adası yerleşim planı, Yüzer GES sahası 

Başvuru Esasları ve Değerlendirme

Yenilenebilir enerji kaynak alanları (m.5)

Baraj gölleri, suni göller ve kanal yüzeylerinden DSİ tarafından uygun görülenler Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına İlişkin Kanun kapsamında tüzel kişilerin başvurusuna açılmak üzere Enerji İşleri Genel Müdürlüğü (“EİGM”)'ye gönderilir.

Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanı (“YEKA”) yarışmaları ile yüzer GES kurulması amacıyla planlanan YEKA projeleri için rezervuar su yüzeyinde yüzer GES sahası belirlenmesine yönelik olarak Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı (“Bakanlık”) talebi üzerine DSİ tarafından hazırlanan ilk etüt raporu Bakanlık'a gönderilir.

Alanın Turizmi Teşvik Kanunu kapsamında ilan edilen koruma ve gelişim bölgelerinde olması durumunda Kültür ve Turizm Bakanlığı görüşü alınır.

Birleşik Yenilenebilir Elektrik Üretim Tesisleri (m.6)

Birleşik yenilenebilir elektrik üretim tesisleri kapsamında, ana kaynağı hidrolik olan üretim tesislerine dayalı olarak kurulması planlanan yüzer GES'ler bakımından başvuru ve değerlendirme süreci, esas itibarıyla DSİ nezdinde yürütülmektedir. Bu çerçevede, yüzer GES başvuruları kural olarak, tüzel kişiye ait ana kaynağa ilişkin üretim lisansına derç edilmiş santral sahası içerisinde planlanmak kaydıyla DSİ'ye sunulmaktadır. Ancak ana kaynağı hidrolik olan ve Elektrik Üretim Anonim Şirketi (“EÜAŞ”) tarafından işletilen santraller bakımından, üretim lisansına derç edilmiş santral sahası şartı aranmayarak bu tesisler için istisnai bir rejim öngörülmektedir.

DSİ'ye sunulacak yüzer GES başvuru dosyasının içeriği Yönetmelikte ayrıntılı şekilde belirlenmiş olup, başvuru sahibinin tüzel kişiliğine ilişkin kurucu ve ticari belgeler, ana kaynağı hidrolik olan tesislere ilişkin üretim lisansı veya ön lisans, çevresel mevzuat kapsamında Çevresel Etki Değerlendirme (“ÇED”) belgesi veya ÇED başvuru belgesi, yüzer GES'in kamu ve özel sektöre ait tesislerle etkileşimini ortaya koyan teknik ve mekânsal belgeler ile farklı ölçeklerde planlama dokümanları ve fizibilite raporu başta olmak üzere kapsamlı bir belge setinin ibrazı zorunludur. Bununla birlikte, DSİ'nin inceleme sürecinde ihtiyaç görmesi hâlinde, başvuru sahibinden ilave bilgi ve belge talep edebilmesi de açıkça mümkün kılınmıştır.

DSİ tarafından yapılan inceleme neticesinde başvuru dosyasının uygun bulunması hâlinde, uygunluk yazısı başvuru sahibi tüzel kişiye ve gerekli görülen ilgili kurumlara iletilmektedir. Buna karşılık, inceleme sırasında başvuru dosyasında eksiklik veya revizyon ihtiyacı tespit edilmesi hâlinde, DSİ revize başvuru dosyası sunulmasını talep edebilmektedir. Bu durumda başvuru sahibi, revizyon talebinin tebliğinden itibaren en geç doksan gün içinde revize edilmiş başvuru dosyasını DSİ'ye sunmakla yükümlüdür. Talep edilen şartlara uygunluk sağlanması hâlinde, ek süre taleplerinin kabul edilmesi de mümkündür. Ancak öngörülen süre içinde revize başvuru dosyasının sunulmaması durumunda, başvurunun reddedilmiş sayılacağı açıkça hüküm altına alınmıştır.

Öte yandan, yüzer GES başvuru dosyasının yapılan inceleme sonucunda uygun bulunmaması hâlinde ise başvuru, DSİ tarafından doğrudan reddedilmekte; bu durum başvuru sahibi tüzel kişiye ve gerekli görülmesi hâlinde ilgili kurumlara bildirilmektedir.

Sulama tesislerinin enerji ihtiyaçlarının karşılanması amacıyla DSİ veya Sulama Birlikleri tarafından kurulacak yüzer GES tesisleri (m.7)

Yönetmelik m.7, sulama tesislerinin enerji ihtiyacının karşılanması amacıyla DSİ ve Sulama Birlikleri tarafından yüzer GES kurulmasına ilişkin hukuki çerçeveyi ortaya koymaktadır.

Bu kapsamda; DSİ mülkiyetinde veya tasarrufunda bulunan, DSİ tarafından işletilen ya da işletme, bakım ve yönetim sorumluluğu DSİ'ye devredilmiş sulama tesislerinin enerji ihtiyacı ve buna bağlı giderlerin karşılanması amacıyla, Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği (“LÜY”) hükümleri doğrultusunda DSİ tarafından yüzer GES tesisleri kurulabilmekte veya kurdurulabilmektedir. Bu amaçla geliştirilen DSİ projeleri, alan kullanımında öncelikli olarak değerlendirilmektedir.

Düzenleme, yalnızca tekil sulama tesisleriyle sınırlı olmayıp; DSİ tarafından birden fazla sulama tesisinin enerji ihtiyacının ve giderlerinin karşılanması amacıyla da yüzer GES tesislerinin kurulabilmesine imkân tanımaktadır.

Sulama Birlikleri ise, münferiden veya ortaklaşa olmak üzere, DSİ'nin uygun görüşü alınmak kaydıyla ve LÜY hükümleri çerçevesinde yüzer GES tesisleri kurabilmekte veya kurdurabilmektedir. Ortaklaşa gerçekleştirilecek projelerde, Sulama Birliklerinin kendi aralarından bir birliği, Sulama Birlikleri Kanunu'nda öngörülen usule uygun olarak tam ve sınırsız vekâletle yetkilendirmesi zorunludur.

Son olarak, Sulama Birlikleri tarafından sulama tesislerinin enerji ihtiyacının ve giderlerinin karşılanması amacıyla kurulacak yüzer GES tesislerine ilişkin başvuru dosyasının içeriği ile başvuru ve yürütme sürecine dair usul ve esasların DSİ tarafından ayrıca belirleneceği hüküm altına alınmıştır. Bu yönüyle DSİ, yalnızca uygun görüş mercii değil, aynı zamanda süreci şekillendiren ve standartları belirleyen merkezi idare konumunda gözükmektedir.

Belediyeler veya bağlı kuruluşları tarafından kurulacak yüzer GES tesisleri (m.8)

Belediyeler veya bağlı kuruluşları tarafından baraj gölleri, suni göller ve kanal yüzey alanlarında kurulacak yüzer GES projeleri, belediye sınırları içinde olmak kaydıyla ve LÜY hükümleri çerçevesinde hayata geçirilebilir. Bu kapsamda kurulması planlanan yüzer GES tesisleri için hazırlanan başvuru dosyasının, ilgili proje alanının kullanım ve işletiminden sorumlu kamu idaresi olan DSİ'ye sunulması zorunludur.

DSİ'ye yapılacak başvuruda, idarenin teknik ve mekânsal değerlendirme yapabilmesine imkân verecek kapsamlı bir dosya hazırlanması öngörülmektedir. Bu dosya kapsamında; başvuru sahibine ilişkin iletişim bilgileri, yetkili karar organlarının (belediye meclisi veya genel kurul) tesis kurulmasına yönelik kararları, ticaret sicili belgeleri, tesisin DSİ'ye ait veya diğer kamu kurum ve kuruluşları ile özel sektöre ait tesislerle olan etkileşimini ortaya koyan plan ve haritalar ile fizibilite raporu ve bu raporun inceleme bedelinin ödendiğine dair belgeler sunulmalıdır. Ayrıca, karada kullanılan alanların kamulaştırma sınırları, rezervuarın maksimum ve minimum su seviyeleri ile yüzer GES sahasının konumunu gösteren CBS çalışmaları ve belediye sınırlarını gösteren lisanslı harita kadastro bürosu onaylı paftanın da başvuru dosyasına dahil edilmesi gerekmektedir.

DSİ, başvuru dosyasını inceleme sürecinde gerekli görmesi halinde ilave bilgi ve belge talep etme yetkisine sahiptir. İnceleme neticesinde başvurunun uygun bulunması durumunda, DSİ tarafından düzenlenecek uygunluk yazısı ilgili belediyeye veya bağlı kuruluşuna ve ilgili diğer kurumlara iletilecektir.

Buna karşılık, DSİ'nin incelemesi sırasında başvuru dosyasında eksiklik veya revizyon gerektiren hususların tespit edilmesi halinde, başvuru sahibinden dosyanın revize edilmesi istenebilir. Bu durumda, revizyon talebinin tebliğinden itibaren en geç doksan gün içinde yeni başvuru dosyasının hazırlanarak yeniden sunulması beklenmektedir. Süresi içinde revize edilerek sunulmayan veya yapılan inceleme sonucunda uygun bulunmayan başvuruların ise reddedilerek ilgili kurumlara bildirileceğini görmekteyiz.

Yüzer GES başvurularının değerlendirilmesinde öncelik sırası (m.9)

Yönetmeliğin 9. maddesi, baraj gölleri, suni göller ve kanal su yüzey alanlarında kurulması planlanan yüzer GES projelerinde kimlerin, hangi şartlarla ve hangi öncelik sırasına göre başvuruda bulunabileceğini ayrıntılı biçimde düzenlemektedir.

Bu kapsamda, ön lisans ve lisans sahibi üretim tesisleri, EÜAŞ tarafından işletilen santrallerin rezervuarları hariç olmak üzere, lisanslarına kayıtlı santral sahalarında yüzer GES kurabilmektedir. EÜAŞ tarafından işletilen santrallerin rezervuar alanlarında ise ancak DSİ'nin uygun görüşü alınmak kaydıyla; EÜAŞ'ın yardımcı kaynak projeleri, ETKB (“Bakanlık”) koordinasyonunda yürütülen YEKA projeleri, DSİ veya sulama birlikleri tarafından geliştirilecek projeler ile belediyeler ve bağlı kuruluşlar tarafından tesis edilecek projeler kapsamında yüzer GES kurulmasına imkân tanınmaktadır.

Aynı rezervuar veya aynı saha için birden fazla yüzer GES başvurusu yapılması halinde, Yönetmelik bağlayıcı bir öncelik sırası öngörmektedir. Buna göre öncelik sırası; öncelikle sulama tesislerinin enerji ihtiyacının karşılanması amacıyla kurulacak yüzer GES projeleri, ardından ana kaynağı hidrolik olan üretim tesislerine dayalı yardımcı kaynak niteliğindeki yüzer GES projeleri, YEKA kapsamında geliştirilecek yüzer GES projeleri ve son olarak belediyeler veya bağlı kuruluşları tarafından, belediye sınırları içerisinde kurulacak yüzer GES projeleri şeklinde belirlenmiştir.

Başvuruya konu rezervuarın birden fazla il sınırı içerisinde yer alması durumunda, DSİ tarafından geliştirilen projeler ile daha önce başvurusu uygun bulunmuş yüzer GES projelerinin tahsisinden sonra geriye kalan alanın, belirlenen oran dâhilindeki kısmı için belediyeler veya bağlı kuruluşlar başvuruda bulunabilmektedir. Aynı kural, büyükşehir olmayan illerde rezervuarın birden fazla belediye sınırına yayılması halinde de uygulanmaktadır.

Büyükşehir belediyesi sınırları içerisinde yer alan rezervuar ve kanal su yüzey alanlarında, belediyeler veya bağlı kuruluşlar tarafından yapılacak yüzer GES taleplerinde Büyükşehir Belediyesi Kanunu uyarınca karar alınması zorunludur. Büyükşehir statüsü bulunmayan illerde ise karar alma süreci Belediye Kanunu çerçevesinde yürütülmektedir.

Öte yandan, LÜY kapsamında ilgili belediye veya bağlı kuruluşun başvurabileceği azami yenilenebilir enerji kurulu gücünün, yüzer GES potansiyelinin altında kalması halinde, kullanılamayan kapasite DSİ tarafından diğer başvurular kapsamında değerlendirilmekte ve alanın atıl kalmasının önüne geçilmektedir.

Son olarak, yüzer GES kurulmasına ilişkin talebin uygun bulunması halinde, sulama birlikleriyle protokol, diğer tüzel kişilerle ise kiralama sözleşmesi imzalanması suretiyle alan kullanımına ilişkin hukuki ilişki tesis edilmektedir.

Yüzer GES fizibilite raporu ve inceleme ücreti (m.10)

Yüzer GES projelerine ilişkin fizibilite süreci, proje içeriğinin idare denetimine açık olduğu, ücretlendirme ve süre bakımından ise başvurucu açısından bağlayıcı sonuçlar doğuran çok aşamalı bir yapıya sahip olduğu görülmektedir. Tüzel kişiler tarafından kurulması planlanan yüzer GES tesislerinde, fizibilite raporunda sunulan proje formülasyonunda herhangi bir değişiklik öngörülmesi halinde, DSİ ve ilgili kurumların görüşü alınmakta, DSİ'nin gerekli görmesi durumunda ise fizibilite raporunun revizyonu ile kiralama sözleşmesinin yenilenmesi talep edilebilmektedir. Bu yönüyle fizibilite raporunun yalnızca teknik bir belge değil, kiralama ilişkisini de etkileyen dinamik bir hukuki dayanak niteliğinde olduğu söylenebilir.

Başvuru aşamasında, DSİ tarafından her yıl ilan edilen yüzer GES fizibilite raporu inceleme ücreti alınmakta olup başvuru dosyasının uygun bulunmaması halinde, yapılan inceleme ücreti iade edilmemektedir. Dolayısıyla başvurunun şekli ve içeriği, mali kayıp riskini doğrudan etkileyen bir unsur olarak öne çıkmaktadır.

Fizibilite raporuna ilişkin revizyon rejimi, talebin kaynağına göre farklılaştırılmıştır. DSİ tarafından revizyon istenmesi halinde, ilk revize fizibilite raporu için ayrıca inceleme ücreti alınmamaktadır. Buna karşılık, tüzel kişi tarafından revizyon talep edilmesi durumunda, her bir revize rapor için ayrı ayrı inceleme ücreti ödenmesi öngörülmüştür. Bu ayrımla, yatırımcıdan kaynaklanan değişikliklerin mali sorumluluğunun başvurucuya yüklendiği görülmektedir.

Sulama birlikleri ile YEKA kapsamında hazırlanan fizibilite raporları bakımından DSİ tarafından inceleme ücreti alınmamasının, bu projelere tanınan istisnai ve teşvik edici bir düzenleme olarak öne çıktığı ifade edilebilir.

Revize fizibilite raporlarının tebliğ tarihinden itibaren en geç doksan gün içinde DSİ'ye sunulması istenmektedir. Ek süre talep edilmesi halinde, toplam süre doksan günü aşmamak üzere uzatılabilecek olup bu süreler içinde revize fizibilite raporunun sunulmaması halinde, tüzel kişi başvurusunun reddedilmiş sayılacağı görülmektedir.

Kiralama veya Kullanım İznine İlişkin Usul ve Esaslar ile Teminat

Kiralama ve kullanım izni (m.11)

Madde 11, yüzer GES projelerinde su yüzeyinin kiralanması veya kullanım izninin hangi hukuki belgeler aracılığıyla ve hangi usuller çerçevesinde tesis edileceğini düzenlemektedir. Bu kapsamda, kuruluma ilişkin olarak DSİ ile Sulama Birlikleri arasında yürütülecek projelerde, Yönetmelik eki EK-1B'de yer alan örnek protokol esas alınarak taraflar arasında protokol imzalanması öngörülmektedir. Sulama Birlikleri dışındaki diğer tüzel kişiler bakımından ise, su yüzeyinin kiralanması veya kullanım izni, Yönetmelik eki EK-1A'da yer alan örnek kiralama sözleşmesi çerçevesinde gerçekleştirilmektedir.

Buna ilave olarak, hangi model uygulanırsa uygulansın, tüzel kişi tarafından Yönetmelik eki EK-2'de yer alan taahhütnamenin imzalanarak DSİ'ye sunulması zorunludur. Söz konusu taahhütname ile tüzel kişi, Yönetmelik hükümlerine, kiralama veya kullanım iznine ilişkin şartlara ve DSİ tarafından belirlenen yükümlülüklere uyacağını peşinen kabul ve taahhüt etmektedir.

Madde 11 ayrıca, projenin teknik, çevresel ve işletmeye ilişkin özelliklerinin gerektirmesi halinde, DSİ'ye EK-2'de yer alan taahhütnameye projeye özgü ilave özel hükümler ekleme yetkisi tanımaktadır. Bu düzenleme ile DSİ'nin, her bir yüzer GES projesini kendi özgül koşulları çerçevesinde değerlendirerek, standart metinler dışında ek yükümlülükler getirebilmesine imkân sağlandığı görülmektedir.

Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanları (“YEKA”) (m.12)

Yenilenebilir enerji kaynak alanı olarak ilan edilen baraj gölleri, suni göller ve kanal yüzey alanlarında düzenlenen YEKA yarışmaları sonucunda yarışmayı kazanan ve YEKA sözleşmesini imzalayan tüzel kişiler, ilgili alan için DSİ ile kiralama sözleşmesi imzalamaya hak kazanacaklardır. YEKA yarışmasının tamamlanmasını takiben, EPDK tarafından ön lisans verilmesi sonrasında, tüzel kişi bu Yönetmelik kapsamında DSİ'ye başvurarak kiralama sözleşmesi ve taahhütname imzalayacak ve belgelerin birer sureti ETKB'ye ve EPDK'ya gönderilecektir. Bu düzenleme ile YEKA süreci ile DSİ nezdindeki kullanım hakkı tesis süreci birbirine bağlanmakta; lisanslama, alan tahsisi ve idari bildirimlerin eş zamanlı bir çerçeveye oturtulduğu tespiti yapılabilmektedir.

Birleşik Yenilenebilir Elektrik Üretim Tesisleri (m.13)

DSİ tarafından başvurusu uygun bulunan ve devamında EPDK nezdindeki işlemleri olumlu sonuçlanan tüzel kişiler, belirlenen süre içerisinde DSİ ile kiralama sözleşmesi ve taahhütname imzalamakla yükümlüdür. İmzalanan belgelere ilişkin suretler EİGM'ye ve EPDK'ya gönderilmekte, altmış gün içerisinde DSİ'ye başvuruda bulunulmaması halinde tüzel kişinin başvurusu reddedilmiş sayılmaktadır.

Sulama Birlikleri Tarafından Kurulacak Yüzer GES Tesisleri (m.14)

Sulama Birlikleri tarafından, bünyelerinde yer alan sulama tesislerinin enerji ihtiyaçlarının ve işletme giderlerinin karşılanması amacıyla kurulacak veya kurdurulacak yüzer GES tesisleri için sulama birliği DSİ'ye başvurur ve DSİ ile protokol imzalar. Ayrıca Sulama Birliği tarafından taahhütname imzalanması zorunlu olup, protokol ve taahhütnamenin birer sureti EİGM'ye ve EPDK'ya gönderilecektir.

Belediyeler ve Bağlı Kuruluşlar Tarafından Kurulacak Yüzer GES Tesisleri (m.15)

Belediyeler veya bağlı kuruluşları tarafından kurulacak yüzer GES tesislerinde, DSİ tarafından başvurunun uygun bulunması halinde ilgili idare ile DSİ arasında kiralama sözleşmesi imzalanır. Buna ek olarak tüzel kişi tarafından taahhütname imzalanması zorunlu olup belgelerin birer sureti EİGM'ye ve EPDK'ya gönderilecektir. Bu çerçevede belediyelere, kamu hizmeti niteliği korunarak yüzer GES geliştirme imkânı tanındığı değerlendirmesi yapılabilmektedir.

Takip eden yılların güncellenmiş kira bedelleri sözleşme tarihi dikkate alınarak her bir kira dönemi başlangıç tarihinden itibaren beş iş günü içinde ödenecek olup zamanında ödenmeyen kira bedelleri genel hükümlere göre takip ve tahsil edilecektir.

Kira Bedellerinin Belirlenmesi (m.16)

Madde 16, yüzer GES projeleri bakımından DSİ ile imzalanacak kiralama sözleşmelerinde uygulanacak kira bedelinin hesaplanma yöntemini düzenlemektedir. Buna göre ilk yıl kira bedeli; tesisin kurulu gücü, bulunduğu lokasyona göre öngörülen ortalama yıllık enerji üretimi, tesisin kapladığı su yüzeyi ve alan büyüklüğü ile bir önceki yıla ait piyasa fiyatları esas alınarak belirlenen formüller üzerinden hesaplanmaktadır. Rezervuarlar ile kanal yüzeyleri için farklı hesaplama metodolojileri benimsenmiş; kanal projelerinde su yüzeyi dışında kullanılan alanlar bakımından ayrıca genel DSİ taşınmaz kiralama mevzuatına atıf yapılmıştır. Hesaplanan kira bedelleri izleyen yıllarda TÜFE oranında güncellenirken, tarımsal sulama amaçlı tesislerde sulama birliklerine su yüzeyinin bedelsiz kullanımına imkân tanınmıştır. Bu düzenleme ile kira bedellerinin nesnel, piyasa temelli ve alan kullanımına duyarlı bir çerçevede belirlenmesinin amaçlandığı söylenebilir.

Kira Bedelinin Tahsili (m.17)

Madde 17 kapsamında, yüzer GES tesisleri için belirlenen kira bedellerinin ödeme usulü düzenlenmektedir. İlk yıl kira bedeli, kiralama sözleşmesinin imzalanmasını takiben beş iş günü içinde DSİ'ye peşin olarak ödenecek olup, takip eden yıllara ilişkin güncellenmiş kira bedelleri ise her kira döneminin başlangıcından itibaren beş iş günü içinde ödenmek zorundadır. Zamanında ödenmeyen kira bedelleri genel hükümlere göre takip ve tahsil edilecek olup, mücbir sebep hallerinde ise DSİ'nin uygun görmesi kaydıyla kira bedeli ödemelerinin yasal faiz dikkate alınarak ertelenebilmesine imkân tanınmıştır.

Kiralama Süresi (m.18)

Madde 18, yüzer GES projelerinde kiralama sözleşmesi veya protokol süresini tesisin hukuki statüsüne göre farklılaştırmaktadır. YEKA kapsamında veya ana kaynağı hidrolik olan yardımcı kaynak projelerinde kiralama sözleşmesi, üretim lisansı süresi sonuna kadar geçerlidir. Lisanssız üretim kapsamında belediyeler ile bağlı kuruluşlar tarafından kurulan yüzer GES tesislerinde kiralama süresi en fazla on yıl olarak belirlenmiş; DSİ'nin onayı ile iki defayı geçmemek üzere onar yıllık uzatma imkânı öngörülmüştür. Sulama birlikleri bakımından ise kiralama yerine protokol esas alınmış ve benzer şekilde azami on yıllık süreler ve uzatma mekanizması tanımlanmıştır.

Kiralama Sözleşmesinin Yenilenmesi (m.19)

Madde 19, kiralama sözleşmesinin hangi hallerde yenilenebileceğini düzenlemektedir. Buna göre sözleşme süresinin bitimine en geç altı ay kala yenileme talebinde bulunulması, proje sahasının koordinat veya büyüklüğünde değişiklik olması, şirket unvanı veya türünün değişmesi, lisans mevzuatı kapsamında üretim lisansı verilmesi ya da mevzuat değişikliklerinin sözleşmenin güncellenmesini gerektirmesi halinde kiralama sözleşmesi DSİ tarafından uygun görülmesi kaydıyla yenilenebilir. Yenilenen sözleşmelere ilişkin bildirimler DSİ tarafından EPDK'ya ve ilgili kurumlara yapılır. Ayrıca sözleşmenin feshedilmesi veya hükümsüz kalması sonrasında, feshe yol açan sebeplerin ortadan kalkması ve alanın uygunluğunun devam etmesi halinde, tüzel kişinin talebi üzerine kiralama sözleşmesinin yeniden tesis edilmesine de imkân tanınmıştır.

Yüzer GES Sahasının DSİ'ye Teslimi (m.20)

Madde 20, yüzer GES sahalarının kira süresinin sona ermesi veya kiralama ilişkisinin herhangi bir nedenle bitmesi hâlinde, sahanın DSİ'ye hangi koşullarla ve ne şekilde teslim edileceğini düzenlemektedir. Buna göre, tüzel kişi, kira süresinin sonunda yüzer GES sahasını, sahada bulunan tüm tesis ve ekipmanlardan tamamen arındırılmış ve kiralandığı hâle getirilmiş şekilde DSİ'ye teslim etmekle yükümlüdür. Teslim işlemi DSİ tarafından düzenlenecek bir tutanakla kayıt altına alınacaktır.

Tüzel kişinin bu yükümlülüğünü yerine getirmemesi durumunda, sahada bulunan tesis ve ekipmanların saha dışına çıkarılmasına yönelik gerekli tüm iş ve işlemler DSİ tarafından re'sen gerçekleştirilecek olup, bu kapsamda yapılan masraflar, tüzel kişinin yatırmış olduğu teminattan mahsup edilecek olup, tüzel kişi, kiralanan alanlara ilişkin olarak yaptığı harcamalar nedeniyle DSİ'den veya diğer ilgili kurumlardan herhangi bir talepte bulunamayacaktır.

Kiralama sözleşmesinin sona ermesi, feshedilmesi veya hükümsüz kalmasına rağmen sahadaki tesis ve ekipmanların kaldırılmaması ve sahanın teslim edilmemesi hâlinde, sahanın bulunduğu yerin mülki idare amiri nezdinde işlem tesis edilerek tüzel kişinin sahadan tahliyesi sağlanıp, sahanın DSİ'ye teslim edilmesi beklenmektedir.

Kiralama Sözleşmesinin Feshi veya Hükümsüz Kalması (m.21)

Madde 21, yüzer GES sahalarına ilişkin kiralama sözleşmelerinin hangi hâllerde feshedileceğini veya kendiliğinden hükümsüz kalacağını kapsamlı biçimde düzenlemektedir. Buna göre, vadesi gelmiş kira bedelinin ödenmemesi hâlinde tüzel kişiye altmış günlük süre tanınmakta; bu süre içerisinde kira borcunun ödenmemesi durumunda kiralama sözleşmesi DSİ tarafından feshedilmektedir. Ayrıca sözleşmenin kurulmasından sonra kiracı tüzel kişinin tasfiye edilmesi, iflas etmesi veya sona ermesi hâllerinde kiralama sözleşmesinin kendiliğinden hükümsüz kalacağı anlaşılmaktadır.

Sözleşmenin sona ermesi, feshedilmesi veya hükümsüz kalması hâllerinde, tüzel kişinin ödenmemiş kira borçları bakımından ödenmeyen süre için genel hükümlere göre kanuni faiz uygulanacaktır. YEKA kapsamında inşa edilen yüzer GES tesislerinde YEKA sözleşmesinin veya lisansın iptal edilmesi ya da lisans süresinin sona ermesi hâlinde kiralama sözleşmesi hükümsüz kalacaktır. Ana kaynağı hidrolik olan yardımcı kaynak enerji üretim tesisleri kapsamında kurulan yüzer GES'lerde de lisansın iptali veya süresinin sona ermesinin aynı sonucu doğuracağı anlaşılmaktadır.

LÜY kapsamında kurulan yüzer GES tesislerinde EPDK tarafından verilen iznin sona ermesi veya iptal edilmesi ile kira süresinin sona ermesi ve sözleşmenin yenilenmemesi hâllerinde kiralama sözleşmesi hükümsüz kabul edilecektir. Bunun yanında, ÇED gerekli değildir veya ÇED olumlu kararının iptal edilmesi durumunda da kiralama sözleşmesi geçerliliğini yitirecektir.

Madde kapsamında ayrıca, yüzer GES tesisinin inşa ve işletme faaliyetlerinin Yönetmelik, kiralama sözleşmesi veya taahhütnamede yer alan hükümlere aykırı yürütülmesi ya da teminatın Yönetmelikte öngörülen usullere uygun şekilde güncellenmemesi hâllerinde DSİ'ye kiralama sözleşmesini feshetme ve teminatı irat kaydetme yetkisi tanınmaktadır.

Sözleşmenin feshedilmesi veya hükümsüz kalması hâlinde tüzel kişi, en geç doksan gün içinde yüzer GES tesisine ait tüm ekipmanları kaldırmak, uygun bir sahaya nakletmek veya geri dönüşüm tesislerine iletmek ve kiralanan alanı kiralandığı hâle getirecek rehabilitasyon çalışmalarını yaparak DSİ'ye teslim etmek zorundadır. Ayrıca sözleşmenin sona ermesi, feshi, hükümsüz kalması, tesisin devri veya projenin iptali hâllerinde, ilgili kira dönemine ait ödenmemiş kira bedellerinin ödenmesinin zorunlu olup, ödenmiş kira bedellerinin iade edilmeyeceğini görüyoruz.

Teminat (m.22)

Madde 22, yüzer GES tesislerine ilişkin kiralama sürecinde tüzel kişiden alınacak teminatın türünü, tutarını, güncellenmesini, irat kaydedilmesini ve iadesine ilişkin usul ve esasları düzenlemektedir. Buna göre, tüzel kişi, yüzer GES tesisine ilişkin kiralama sözleşmesini imzalamak üzere DSİ'ye yapacağı yazılı başvuru sırasında, tesisin kurulu gücüne göre DSİ tarafından belirlenen ve ilan edilen tutarda, üç yıl süreli bir teminatı DSİ'ye sunmakla yükümlü olup, sunulan teminat, her üç yılda bir güncellenerek devam ettirilecektir.

Teminatın teminat mektubu şeklinde verilmesi hâlinde, tüzel kişi, güncel teminat tutarını içeren yeni teminat mektubunu ve süre uzatım yazılarını, mevcut mektubun geçerlilik tarihinden en geç otuz gün önce DSİ'ye sunmak zorundadır. Bu yükümlülüğün yerine getirilmemesi hâlinde DSİ tarafından uyarı yazısı gönderilerek süresi içinde işlemlerin tamamlanması istenecektir. Buna rağmen gerekli işlemlerin yapılmaması durumunda, teminat mektubunun bitim süresinden önce ilgili banka veya özel finans kuruluşu nezdinde girişimde bulunularak teminatın nakde çevrilmesi ve DSİ hesabına yatırılması sağlanacak olup, nakde çevrilen bu tutar, DSİ adına gelir olarak kaydedilecektir.

Teminatın nakit olarak sunulması hâlinde, teminatın yatırıldığı tarihten itibaren üç yıllık sürenin dolmasına en geç otuz gün kala, mevcut teminat ile güncel teminat tutarı arasındaki farkın nakit veya teminat mektubu olarak DSİ'ye sunulması zorunludur. Bu yükümlülüğün yerine getirilmemesi hâlinde DSİ tarafından uyarı yazısı gönderilecek olup, buna rağmen yükümlülük yerine getirilmezse teminat irat kaydedilecektir.

DSİ'ye sunulacak teminat tutarı, birden fazla bankadan temin edilen teminat mektuplarıyla karşılanabileceği gibi DSİ hesabına nakit olarak da yatırılabilecektir. Bununla birlikte, teminatın iadesine ilişkin hâller sınırlı şekilde düzenlenmiştir. Kiralama sözleşmesi imzalanmadan önce tüzel kişinin yüzer GES başvurusundan vazgeçmesi veya herhangi bir nedenle kiralama sözleşmesinin imzalanmaması hâlinde teminat iade edilebilecektir. Ancak fizibilite raporu inceleme ücretlerinin iade edilmediğini görmekteyiz. Kiralama sözleşmesi imzalandıktan sonra ise, projenin teknik veya ekonomik olarak yapılabilirliğinin kalmaması ya da çevreye ağır zarar vereceğinin ortaya çıkması sebebiyle sözleşmenin feshi talep edilip talep DSİ tarafından uygun görülürse teminat iade edilecektir.

Yeni bir teminatın sunulması hâlinde mevcut teminat iade edilecektir. Kiralama sözleşmesinin süresinin dolması veya hükümsüz kalması durumunda ise, yüzer GES sahasının kiralandığı şekilde teslim edildiğinin DSİ tarafından tutanakla tespit edilmesi şartıyla teminat iade edilecektir. Buna karşılık, tüzel kişinin Yönetmelik'te belirlenen yükümlülüklerini yerine getirmemesi hâlinde kiralama sözleşmesi feshedilerek mevcut teminat irat kaydedilecektir.

Madde kapsamında ayrıca, güncel teminat tutarlarının her yıl Ocak ayında DSİ tarafından ilan edileceği hükme bağlanmıştır. EÜAŞ tarafından işletilmekte olan hidroelektrik enerji tesislerinde yardımcı kaynak olarak kurulacak yüzer GES tesisleri bakımından ise teminat alınmayacaktır.

Mücbir sebep halleri (m.23)

Madde 23, yüzer GES tesislerinin kurulması ve işletilmesi amacıyla DSİ ile kiralama sözleşmesi imzalamış olan tüzel kişilerin, mücbir sebep hâllerinin varlığı durumunda Yönetmelik'ten kaynaklanan yükümlülüklerinin ertelenmesine ilişkin usul ve esasları düzenlemektedir. Buna göre, mücbir sebep hâllerinin ortaya çıkması durumunda, tüzel kişinin bu Yönetmelik kapsamındaki yükümlülüklerinin tamamı veya bir kısmı, DSİ tarafından uygun bulunması kaydıyla ertelenebilecektir.

Yönetmelik, hangi durumların mücbir sebep olarak kabul edileceğini sınırlı ve örnekleyici biçimde düzenlemektedir. Bu kapsamda ani gelişen doğal afetler, her türlü yangın ve salgın hastalıklar; savaş, nükleer ve kimyasal serpintiler, seferberlik hâlleri, halk ayaklanmaları, saldırılar, terör eylemleri ve sabotajlar ile grev, lokavt veya diğer memur ve işçi hareketleri mücbir sebep hâli olarak değerlendirilir. Ancak bu hâllerin mücbir sebep olarak kabul edilebilmesi için, olaydan etkilenen tarafın gerekli özen ve dikkati göstermiş ve tüm önlemleri almış olmasına rağmen olayın önlenemez, kaçınılamaz ve öngörülemez nitelikte olması ve bu durumun ilgili mevzuat kapsamındaki yükümlülüklerin yerine getirilmesini fiilen engellemesi gerekmektedir.

Mücbir sebep nedeniyle yükümlülüklerin ertelenmesine karar verilebilmesi için, tüzel kişinin DSİ'ye belirli süre ve içerikte başvuruda bulunması zorunludur. Bu kapsamda tüzel kişi; yetkili merciler tarafından düzenlenmiş, mücbir sebebin başlangıç tarihini ve mahiyetini gösteren belgeyi, mücbir sebebin ilgili mevzuat kapsamındaki yükümlülüklerine olan etkilerini ve mümkün olması hâlinde bu etkilerin tahmini giderilme süresini içeren yazılı başvurusunu, mücbir sebebin başlangıcından itibaren en geç yirmi gün içinde DSİ'ye sunmakla yükümlüdür.

Bu madde kapsamında yapılan başvurular, başvuruya ilişkin gerekli bilgi ve belgelerin tamamlanmasından itibaren altmış gün içinde DSİ tarafından değerlendirilerek sonuçlandırılacaktır. Bu yönüyle Yönetmelik'in, mücbir sebep hâllerinde yükümlülüklerin ertelenmesini, DSİ'nin takdirine bağlı, süreli ve belgelendirmeye dayalı bir mekanizma olarak kurguladığı değerlendirmesi yapılabilir.

Su Yüzeyi Kullanım Esasları

Kısıtlı alanlar (m.24)

Madde 24, yüzer GES tesislerinin kurulamayacağı alanları ve su yüzeyinde kaplanabilecek azami oranları düzenleyerek su yüzeyi kullanımına ilişkin temel mekânsal sınırlamaları ortaya koymaktadır. Buna göre, Kıyı Kanunu kapsamında kısıtlanan alanlarda, taşkın kontrol amacı bulunan barajlarda, normal su seviyesindeki rezervuar alanı 0,5 km²'nin altında olan rezervuar su yüzeylerinde ve meri mevzuat uyarınca korunan alanlarda yüzer GES tesislerinin projelendirilmesi yasaklanmıştır. Bu düzenleme ile çevresel koruma, kamu güvenliği ve taşkın yönetimi öncelikli alanlar yüzer GES yatırımlarının dışında bırakılmaktadır.

Bunun yanında yüzer GES adalarının toplam yüzey alanı, rezervuarın normal su seviyesindeki alanının yüzde onunu ve minimum su seviyesindeki alanının yüzde otuzunu aşamaz. Bu sınırlama ile rezervuarın ekolojik dengesi, su kalitesi ve asli kullanım fonksiyonlarının korunmasının amaçlandığı görülmektedir.

Projelendirme Kriterleri (m.25)

Madde 25, yüzer GES tesislerinin projelendirilmesine ilişkin teknik, çevresel ve işletmesel kriterleri kapsamlı biçimde düzenlemekte ve projelendirme sorumluluğunu açık şekilde tüzel kişiye yüklemektedir. Yüzer GES tesisleri; meri mevzuata, fen ve sanat kurallarına, su yüzeyinin kiralanmasına ilişkin taahhütname hükümlerine ve Yönetmelikte yer alan teknik düzenlemelere uygun olarak projelendirilmek zorundadır.

Rezervuarlı tesislerde yasak bölge olarak belirlenen alanlarda yüzer GES faaliyetlerine izin verilmeyecek olup, tesislerin baraj gövdesi ile yardımcı yapılara emniyet yönünden olumsuz etki yaratmayacak mesafede konumlandırılması gerekmektedir. Kanal yüzeylerinde kurulacak yüzer GES tesislerinin, kanal stabilitesini ve işletme, bakım ile onarım faaliyetlerini etkilemeyecek şekilde, suya temas etmeyen konstrüksiyonlar üzerinde projelendirilmesi ve işletilmesi beklenmektedir. Kanal güzergâhı boyunca yüzer GES adalarının uzunluğu 250 metreyi aşmayacak ve adalar arasında en az 25 metre mesafe bırakılacaktır.

Yüzer GES sistemleri; dalga, rüzgâr, kar ve buz yüklerine dayanıklı olacak şekilde mühendislik hesaplarına dayandırılarak tasarlanır. Panellerin su üzerindeki hareketlerini sınırlayan stabilizasyon sistemleri ile yüzdürücü sistemlerin yatay ve düşey hareketlerini izleyen sensör ve uzaktan algılama sistemleri kullanılır. Rezervuar su yüzeylerinde her bir yüzer GES adası 10 hektarı aşamaz; adalar su seviyesi değişimlerine uyum sağlayacak ankraj ve kablo sistemleriyle bağlanır, adalar arasında en az 30 metre mesafe bırakılır ve minimum su seviyesi sınırından yatayda en az 25 metre uzaklık korunur.

DSİ'nin rezervuar işletme planı kapsamında minimum su seviyesinin altına inmesi hâlinde, bu durumdan doğacak zararlardan DSİ sorumlu tutulamayacak ve tüzel kişi herhangi bir tazminat talebinde bulunamayacaktır. DSİ ayrıca suyun nitelik ve niceliği konusunda garanti vermemektedir. Yüzer GES sahasının sel ve taşkın risklerine karşı korunması, kullanılacak malzemelerin suya dayanıklı ve çevre dostu olması, su ile temas eden malzemelerin akredite kuruluşlarca test edilmesi, görünürlüğü sağlayacak ikaz sistemlerinin kurulması ve projede yapılacak her türlü değişiklik için gerekli izinlerin alınması tüzel kişinin sorumluluğundadır.

Proje Onayı, İnşaat Denetimi ve Kabul İşlemleri (m.26)

Madde 26, yüzer GES tesislerine ilişkin proje onayı, inşaat denetimi ve kabul süreçlerinin hangi mevzuata tabi olacağını düzenlemektedir. Buna göre, yüzer GES tesisleri bakımından söz konusu işlemler, karasal GES projelerinde uygulanmakta olan mevzuat hükümleri doğrultusunda ve ilgili kurumlar tarafından yürütülür. Bu düzenleme ile yüzer GES'lerin teknik ve idari denetim süreçlerinin, mevcut karasal GES uygulamalarıyla uyumlu ve bütünleşik bir çerçevede ele alınmasının amaçlandığı görülmektedir.

Proje Onayı (m.27)

Madde 27, yüzer GES projelerinin onay sürecine ilişkin yükümlülükleri düzenlemektedir. Rezervuar su yüzeylerine kurulacak yüzer GES tesislerine ilişkin olarak, tüzel kişi tarafından hazırlanan ve ilgili kurum ve kuruluşlarca onaylanan projelerin birer nüshası, inşaat öncesi dönemde DSİ'ye ve EPDK'ya sunulacaktır. Tüzel kişi, projenin tüm aşamalarında DSİ ve ilgili kurumların görüş ve talimatlarına uymakla yükümlüdür.

Kanal su yüzeylerine kurulacak yüzer GES tesislerine ilişkin projeler de DSİ'ye ve EPDK'ya sunulacak olup, DSİ tarafından uygun bulunmayan projeler için revizyon istenebilir. Bu süreçte de tüzel kişi, proje sürecinin her aşamasında ilgili kurumların ve DSİ'nin görüş ve talimatlarına uygun hareket etmekle yükümlüdür.

Yer Teslimi (m.28)

Madde 28, kanal su yüzeylerine kurulacak yüzer GES tesislerinde yer teslimine ilişkin usulü düzenlemektedir. Buna göre, kanal yüzeylerine kurulacak yüzer GES tesisleri bakımından, DSİ tarafından görevlendirilen bir komisyon marifetiyle tüzel kişiye yer teslimi yapılacaktır. DSİ tarafından yer teslimi gerçekleştirilmeden inşaat faaliyetlerine başlanması mümkün olmayacaktır.

Kabul Öncesi İşlemler (m.29)

Madde 29, yüzer GES tesislerinin kabul işlemlerinden önce yapılacak tespit ve denetimleri düzenlemektedir. Rezervuar su yüzeylerine kurulan yüzer GES tesislerinde, yüzer GES sahası ve adalarının fizibilite raporunda belirtilen koordinatlara uygun şekilde inşa edilip edilmediği; kanal su yüzeylerine kurulan tesislerde ise tesisin fizibilite raporuna uygun koordinatlarda inşa edilip edilmediği ve imalatların su yapılarına olumsuz bir etkisinin bulunup bulunmadığı incelenir.

Bu tespitler, kabul işlemleri öncesinde, tüzel kişi temsilcisinin de katılımıyla DSİ tarafından yapılarak sonuçlar tutanak altına alınacaktır.

Diğer Faaliyetlere Etkisizlik (m.30)

Madde 30, yüzer GES tesislerinin inşaat, işletme, bakım ve onarım faaliyetlerinin, rezervuar ve kanallarda yürütülen diğer faaliyetleri aksatamayacağını düzenlemektedir. Buna göre, tüzel kişi tarafından yürütülen yüzer GES faaliyetleri, rezervuardaki ve kanaldaki diğer faaliyetlerde herhangi bir aksaklığa yol açamaz.

İşletme Faaliyetleri

Rezervuar ve Kanal İşletme Planları (m.31)

Madde 31, rezervuar ve kanal işletme planlarının hazırlanması ve uygulanmasına ilişkin esasları düzenlemektedir. Rezervuar işletme planları DSİ tarafından hazırlanır ve tüzel kişi bu planlara uymakla yükümlüdür. DSİ, memba ve mansap koşullarında meydana gelen değişiklikler çerçevesinde rezervuar işletme planlarında geçici veya sürekli değişiklik yapma yetkisini saklı tutmaktadır. Söz konusu plan değişikliklerinden dolayı tüzel kişi, DSİ'den herhangi bir hak veya tazminat talebinde bulunamayacaktır.

Kanal işletmesi de DSİ tarafından belirlenen plan çerçevesinde yürütülecek olup, tüzel kişi bu plana uymakla yükümlüdür. Kanal işletmesinden veya kanalın rehabilitasyon kapsamında kapalı sisteme dönüştürülmesinden kaynaklanan hususlar nedeniyle tüzel kişi herhangi bir hak veya tazminat talebinde bulunamaz. Ayrıca kanal yüzeylerine kurulan yüzer GES tesislerinde güneş panellerinin temizliği için gerekli su tüzel kişi tarafından temin edilecek olup, temizlik sırasında kullanılan suyun kanala deşarj edilmemesi için tüm tedbirlerin alınması beklenmektedir.

Çevresel Uygunluk (m.32)

Madde 32, yüzer GES tesislerinin çevresel etkilerine ilişkin yükümlülükleri düzenlemektedir. Yüzer GES tesisinin çevreye, su kalitesine veya ekosisteme olumsuz etkisinin ilgili kurum ve kuruluşlar tarafından tespit edilmesi halinde, gerekli tüm tedbirlerin alınması tüzel kişinin yükümlülüğündedir. Projenin herhangi bir aşamasında DSİ tarafından çevresel, teknik veya sosyal gerekçelerle talep edilen proje değişiklikleri tüzel kişi tarafından yerine getirilecek olup, bu kapsamda DSİ'den herhangi bir hak veya tazminat talebinde bulunulamayacaktır.

Gerekli görülen hallerde DSİ tarafından oluşturulan komisyon marifetiyle, tüzel kişi temsilcisinin katılımıyla denetim ve muayene yapılabilir. Tespit edilen eksikliklerin belirlenen süre içinde giderilmemesi halinde kiralama sözleşmesi feshedilebilir. Güneş panellerinin temizliği yalnızca ultra deiyonize saf su veya rezervuar suyu ile yapılacak olup kimyasal madde kullanılmayacaktır.

Sabit Tesisler ve Su Araçlarının Kullanımı (m.33)

Madde 33, yüzer GES tesisleri kapsamında sabit tesislerin ve su araçlarının kullanımına ilişkin kuralları düzenlemektedir. İnşaat ve işletme aşamasında yüzer GES tesisiyle ilgili sabit tesislerin karaya yapılması halinde, bu tesislerin maksimum su kotu dışında ve DSİ faaliyetlerini aksatmayacak uygun alanlarda konumlandırılması gerekmektedir.

Yüzer GES tesisinin inşaat ve işletme faaliyetlerinde kullanılacak gemi ve iç su araçlarının, İç Sularda Çalışan Gemi ve Su Araçları Yönetmeliği hükümlerine uygun olarak iç suya elverişlilik belgesine sahip olması ve bu araçları kullanan sürücülerin gerekli gemi sevk ve idare belgelerini haiz olması zorunludur.

Tüzel Kişi Sorumlulukları (m.34)

Madde 34'e göre mevzuat kapsamında ilgili kurum ve kuruluşlar nezdinde yapılması gereken tüm iş ve işlemler tüzel kişi tarafından yürütülür. Planlama aşamasında yapılan yetersiz etüt ve değerlendirmelerden kaynaklanabilecek her türlü olumsuz sonuçtan tüzel kişi sorumlu olacaktır.

Yüzer GES tesisinin herhangi bir sebeple çalıştırılamaması veya öngörülenden daha az enerji üretmesi dahil olmak üzere tüm risklerin tüzel kişiye ait olduğu görülmektedir. Mücbir sebepler veya teknik aksaklıklar nedeniyle meydana gelen zararlar da tüzel kişi tarafından karşılanacaktır. Bu hallerde zarar gören panel ve ekipmanların karaya çıkarılmasına ilişkin tüm işlemler tüzel kişi tarafından yapılacaktır.

İnşaat ve işletme faaliyetleri sırasında gerekli tüm tedbirlerin alınması, proje revizyonu gerektiğinde tüm masrafların karşılanması, faaliyetlerin DSİ tesislerine ve üçüncü kişilere zarar vermeyecek şekilde yürütülmesi tüzel kişinin sorumluluğundadır. Ayrıca ortaya çıkan her türlü atığın depolanması, geri dönüşümü, arıtılması ve bertaraf edilmesi ile mevzuat değişikliklerine uyum da tüzel kişi tarafından sağlanacaktır.

İş Sağlığı ve Güvenliği (m.35)

Madde 35, yüzer GES tesislerinde iş sağlığı ve güvenliğine ilişkin yükümlülükleri düzenlemektedir. Tüzel kişi, inşaat ve işletme aşamalarında İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında can ve mal emniyetini sağlayacak her türlü tedbiri almakla yükümlüdür. Enerji üretimi sırasında yüzer GES sahasında meydana gelebilecek olumsuz şartlardan doğan zarar ve ziyandan dolayı tüzel kişi, DSİ'den herhangi bir hak veya tazminat talebinde bulunamayacaktır.

Ayrıca yüzer GES tesislerinin inşaat ve işletme aşamalarında sivil savunma, koruma, özel güvenlik ve çevresel koruyucu güvenlik önlemleri de tüzel kişi tarafından sağlanacaktır.

Çeşitli ve Son Hükümler

Kullanılacak Ekipman ve Malzemeler (m.36)

Madde 36, yüzer GES tesislerinde kullanılacak ekipman ve malzemelere ilişkin teknik ve çevresel standartları düzenlemektedir. Su ile temas eden tüm sistemlerin, ilgili mevzuat kapsamında suyla temasında sakınca bulunmayan ve kullanımına izin verilen hammaddelerden imal edilmesi zorunludur. Yüzer GES panelleri, yüzdürücü sistemler ve diğer tüm ekipmanların; güvenilirlik, dayanıklılık ve çevresel koşullara uygunluk bakımından ulusal ve uluslararası standartlara uygun olmaları beklenmektedir. Panellerin suya dayanıklılığı ve koruma sınıfları uzun süreli su teması dikkate alınarak belirlenmekte olup, kullanılan hiçbir ekipman suya ağır metal, kimyasal madde, mikroplastik veya radyoaktif unsur bırakacak nitelikte olmamalıdır. Ayrıca, herhangi bir sebeple kullanım dışı kalan yüzer GES elemanlarının rezervuar yüzeyinden kaldırılması ve mevzuata uygun alanlara nakledilmesine ilişkin tüm işlemler tüzel kişi tarafından gerçekleştirilecektir.

Su Yüzeyi Kullanım Kuralları (m.37)

Madde 37, tüzel kişiye tahsis edilen su yüzeyinin kullanım amacını ve sınırlarını belirlemektedir. Tüzel kişi, kendisine tahsis edilen su yüzeyini yalnızca enerji üretimi amacıyla kullanabilecek olup, bu alanı başka amaçlarla kullanamaz, üçüncü kişilere kiralayamaz veya devredemez. Yönetmelikte öngörülen yükümlülüklerin yerine getirilmemesi halinde doğacak her türlü zarar, ziyan ve hukuki sorumluluk tüzel kişiye ait olacaktır. Bu durumda DSİ, kiralama sözleşmesini feshedebilecektir. Kiralama sözleşmesinin feshi veya kira süresinin sona ermesinin tüzel kişinin daha önce doğmuş hukuki sorumluluklarını ortadan kaldırmayacağını görmekteyiz.

Mevcut Projelerin Uyum Süreci (Geçici Madde 1/1) 

Geçici Madde 1/1, Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önce DSİ tarafından yüzer GES fizibilite raporu uygun bulunan veya kiralama sözleşmesi imzalanan projelerin yeni Yönetmeliğe uyum sürecini düzenlemektedir. Bu kapsamda, tüzel kişinin Yönetmeliğin yayımı tarihinden itibaren üç ay içinde, Yönetmeliğin EK‑3'ünde öngörülen formatta yeni bir fizibilite raporu hazırlayarak DSİ'ye sunması zorunludur. Sunulan fizibilite raporunun DSİ tarafından uygun bulunması halinde, kiralama sözleşmesi Yönetmelik hükümleri doğrultusunda yenilenir ve tüzel kişi tarafından ayrıca taahhütname imzalanacaktır. Belirlenen süre içinde başvuru yapılmaması durumunda ise mevcut kiralama sözleşmesi DSİ tarafından feshedilecektir.

Kira Bedelinin Mahsup Usulü (Geçici Madde 1/2)

Geçici Madde 1/2, yeni kiralama sözleşmesine geçiş sürecinde ilk yıl kira bedelinin nasıl hesaplanacağını düzenlemektedir. Buna göre, eski kiralama sözleşmesi kapsamında son döneme ilişkin olarak ödenmiş ancak kullanılmamış süreler dikkate alınarak belirlenen tutar, yeni kiralama sözleşmesi kapsamında hesaplanan ilk yıl kira bedelinden mahsup edilecektir. Bu mahsuplaşma işleminde faiz uygulanmayacak olup, mahsuplaşma sonrasında fazla bir tutar oluşması halinde ise bu tutar tüzel kişiye iade edilmeyecektir.

Fizibilite İnceleme Ücreti (Geçici Madde 1/3)

Geçici Madde 1/3 uyarınca, geçiş süreci kapsamında sunulan ilk fizibilite raporu için yüzer GES fizibilite raporu inceleme ücreti alınmayacaktır.

Reddedilen Başvurularda İade (Geçici Madde 1/4)

Geçici Madde 1/4, Yönetmeliğin yayımı tarihinden önce DSİ tarafından uygun bulunan veya kiralama sözleşmesi imzalanan projelerden, yeni Yönetmelikte yer alan projelendirme esaslarını karşılayamadığı gerekçesiyle reddedilen başvurulara ilişkin iade usulünü düzenlemektedir. Buna göre, tüzel kişinin talep etmesi halinde, daha önce ödenmiş olan kira bedelleri ile fizibilite raporu inceleme ücretleri DSİ tarafından tüzel kişiye iade edilecek olup, bu iade işlemlerinde faiz uygulanmayacaktır.

Yürürlük (m.38)

Madde 38, Yönetmeliğin yürürlük tarihini düzenlemektedir. Buna göre, bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme (m.39)

Madde 39, Yönetmelik hükümlerinin yürütülmesine ilişkin yetkiyi düzenlemektedir. Buna göre, bu Yönetmelik hükümleri DSİ tarafından yürütülecektir.

Sonuç yerine;

Yüzer GES Yönetmeliği'nin, su yüzeylerinin enerji üretiminde kullanımına ilişkin hukuki ve teknik çerçeveyi önemli ölçüde netleştirdiğini; buna karşılık DSİ'nin yetkileri ile yatırımcıların yükümlülüklerini ayrıntılı ve proje bazlı değerlendirmelere açık şekilde düzenlediğini görüyoruz. Uygulamada, her bir projenin kendi özellikleri çerçevesinde ele alınmasının ve DSİ tarafından talep edilebilecek ilave şartların dikkatle izlenmesinin önem taşıyacağı kanaatindeyiz. Bu kapsamda, Yönetmelik hükümlerinin gelişen uygulama pratiğiyle birlikte değerlendirilmesinin yatırımcılar açısından belirleyici olacağını düşünüyoruz.

The content of this article is intended to provide a general guide to the subject matter. Specialist advice should be sought about your specific circumstances.