Bilindiği gibi 7263 sayılı Kanunla, 5746 sayılı Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanunun 3 üncü maddesine eklenen 14 üncü fıkra ve 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanununa eklenen ek 3 üncü maddeyle, anılan Kanunlar kapsamında Ar-Ge indirimi ve/veya istisna kazanç elde edenlere yönelik fon ayırma ve bazı menkul kıymetlere yatırım yapma zorunluluğu getirilmiştir. Söz konusu zorunluluğa ilişkin açıklamalarımız 2022/029 sayılı Sirkülerimizde yapılmıştır.
16.12.2023 tarihli ve 32401 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7953 sayılı Cumhurbaşkanı Kararıyla,bu düzenlemelerde yer alan oran ve tutarlar 1.1.2024 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere aşağıdaki şekilde yeniden belirlenmiştir:
- Yıllık beyanname üzerinden yararlanılan en az indirim/istisna tutarı 1.000.000 TL'den 2.000.000 TL'ye artırılmıştır,
- Bu tutar üzerinden pasifte geçici bir hesaba aktarılacak tutar %2'den %3'e yükseltilmiştir,
- Yıllık bazda aktarılması gereken tutar yükümlülüğünün sınırı 20.000.000 TL'den 100.000.000 TL'ye çıkarılmıştır.
Bu düzenlemeler gereğince, 2024 takvim yılı gelir/kurumlar vergisi beyannamesinde Ar-Ge ve tasarım indirimi ile teknopark kazanç istisnasından yararlananların 31.12.2025 tarihine kadar yerine getirilmesi gereken fon ayırma ve bazı menkul kıymetlere yatırım yapma yükümlülüğüne ilişkin hatırlatma yapmak amacıyla işbu Sirkülerimiz hazırlanmıştır1.
- YÜKÜMLÜLÜK KAPSAMINDA OLANLAR
- 5746 sayılı Kanunun 3 üncü maddesi kapsamında 2024 yılı kurumlar vergisi beyannamesinde yararlanılan Ar-Ge indirimi ve/veya tasarım indirimi tutarı 2.000.000.- TL ve üzerinde olan kurumlar vergisi mükellefleri
- 4691 sayılı Kanunun geçici 2 nci maddesi kapsamında 2023 yılı gelir/kurumlar vergisi beyannamesi üzerinden istisna edilen kazançları 2.000.000.- TL ve üzerinde olan gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri
bu yükümlülük kapsamındadır.
2024 yılı gelir/kurumlar vergisi beyannamesinde yararlanılan indirim veya iştisna tutarı 2.000.000.- TL'nin altında olanlar için aşağıda belirttiğimiz kapsamda fona alma ve belli menkul kıymetlere yatırım yapma yükümlülüğü söz konusu değildir. Bu 2.000.000.- TL sınır, indirim ve istisna kazançlar için ayrı ayrı dikkate alınacaktır. Bununla birlikte, ilgili beyannamede Ar-Ge indirimi ve tasarım indiriminden aynı anda yararlanan mükellefler için bunların toplamına bakılacaktır.
Kazanç yetersizliği sebebiyle kurumlar vergisi beyannamesinde indirim konusu yapılamayan Ar-Ge/tasarım indirimi için, kazançın bulunduğu ve ilgili tutarın indirim yapıldığı dönem için yatırım yükümlülüğü doğacaktır.
4691 sayılı Kanun kapsamında kazanç istisnası ise, zarar olsa dahi dikkate alınan bir istisna olduğundan, mali zararla sonuçlanmış olsa dahi, bu istisnanın beyannamede gösterildiği dönem için bu yükümlülük ortaya çıkacaktır.
- YÜKÜMLÜLÜK KAPSAMINDA YAPILMASI GEREKENLER
İlgili yasal düzenlemelerde yükümlülük kapsamında olanlar için 2 ayrı zorunluluk öngörülmüştür:
- İlgili beyannamede yararlandıkları indirim/istisna tutarının %3'ü kadar bir tutarın 2024 yılı ticari kar/zarar tutarı üzerinden pasifte bu amaçla oluşturulan özel bir fona aktarılması (Bu kapsamda aktarılması gereken tutar yükümlülüğü, yıllık bazda 100.000.000.- TL ile sınırlıdır),
- Fon hesabının oluştuğu yılın sonuna kadar, en az fona ayrılan kadar bir tutarda, Türkiye'de yerleşik girişimcilere yatırım yapmak üzere kurulmuş girişim sermayesi yatırım fonu paylarının satın alınması veya girişim sermayesi yatırım ortaklıkları ya da 4691 sayılı Kanun kapsamındaki kuluçka merkezlerinde faaliyette bulunan girişimcilere sermaye olarak konulması.
İlgili yükümlülüğe uyum için, bu zorunluluklardan her ikisinin de yerine getirilmesi şarttır.
- YÜKÜMLÜLÜĞÜN YERİNE GETİRİLMEMESİNİN MÜEYYİDESİ
Yukarıda belirttiğimiz zorunluluklara uyulmaması halinde; ilgili kanunlar kapsamında yıllık beyannamede yararlanılan indirim veya istisna tutarının %20'si, ilgili yılda yararlanılan Ar-Ge/tasarım indirimine veya teknoloji geliştirme bölgeleri kazanç istisnasına konu edilemeyecektir. Bu tutar nedeniyle zamanında alınmayan vergiler vergi ziyaı cezası uygulanmaksızın tarh edilir.
Örneğin, 2024 yılı kurumlar vergisi beyannamesinde 10.000.000.-TL tutarında Ar-Ge indiriminden yararlanan bir mükellef, düzenleme kapsamındaki zorunluluklarını yerine getirmez ise, bu tutarın %20'sine tekabül eden 2.000.000.- TL için ilgili beyannamede bu indirimden yararlanamayacaktır. Bu nedenle, ilgili beyannamede düzeltme yapmak ve ortaya çıkması halinde fark vergiyi vergi ziyaı olmaksızın gecikme faiziyle ödemek zorunda kalacaktır.
Yukarıda yaptığımız özet hatırlatmalar çerçevesinde; yükümlülük kapsamında olanların bu müeyyideyle karşılaşmamaları için, 31.12.2025 tarihine kadar, bu amaçla oluşturdukları fon tutarında;
- Türkiye'de yerleşik girişimcilere yatırım yapmak üzere kurulmuş girişim sermayesi yatırım fonu payları satın almaları, veya
- Girişim sermayesi yatırım ortaklıkları ya da 4691 sayılı Kanun kapsamındaki kuluçka merkezlerinde faaliyette bulunan girişimcilere sermaye koymaları
gerektiği hususunu hatırlatmak isteriz.
Saygılarımızla,
Footnote
1. İşbu Sirkülerimizdeki açıklamalarımız hesap dönemi takvim yılı olan gelir/kurumlar vergisi mükellefleri özelinde yapılmıştır. Özel hesap dönemine tabi olan mükelleflerin 2025 yılı içerisinde sona eren özel hesap dönemlerine ilişkin gelir/kurumlar vergisi beyannamelerinde yararlandıkları indirim/istisnalar için işbu Sirkülerimizde değinilen yatırım yapma yükümlülüğünün, İzmir Vergi Dairesi Başkanlığı tarafından verilen 09.06.2022 tarihli ve 310885 sayılı özelgeye dayanarak, bu kapsamda oluşturulan fonun ayrıldığı özel hesap döneminin sonuna kadar yerine getirilebilmesinin mümkün olduğunu düşünüyoruz.
The content of this article is intended to provide a general guide to the subject matter. Specialist advice should be sought about your specific circumstances.
