Yenilenmiş Ürünler Hakkında Yeni Yönetmelik: Tüketici Koruması Güçlenirken Sektör De Yeniden Yapılandırılıyor

Yenilenmiş Ürünler Hakkında Yönetmelik¹ ("Yönetmelik"), yenilenmiş ürünlere ilişkin hukuki çerçeveyi baştan sona yeniden düzenlemektedir. Yönetmelik ile Yenilenmiş Ürünlerin Satışı Hakkında Yönetmelik² ("Mülga Yönetmelik") yürürlükten kaldırılmış; yenilenmiş ürün piyasasına ilişkin usul ve esaslar tek bir düzenleme altında yeniden ele alınmıştır. Yönetmelik hükümleri 1 Ağustos 2026 tarihinde yürürlüğe girecektir.

Yönetmelik ile yenileme faaliyetlerine ilişkin usul ve esaslar güncellenmiş, dijital kayıt ve izlenebilirlik mekanizmaları güçlendirilmiş, yenileme merkezlerine ilişkin yetkilendirme ve denetim rejimi yeniden yapılandırılmış ve tüketicilerin korunmasına yönelik yeni güvenceler getirilmiştir. Yapılan bu değişikliklerle yenilenmiş ürün piyasasında tüketici güveninin artırılması, yenileme süreçlerinin daha şeffaf ve izlenebilir hale getirilmesi, döngüsel ekonominin desteklenmesi ve “dünyaya örnek olacak” bir yenilenmiş ürün sisteminin oluşturulması amaçlanmaktadır.³

Bu çalışmamızda, öncelikle yenilenmiş ürün rejiminin bugüne kadarki gelişimine kısaca değinilecek (“Bölüm I”), ardından Yönetmelik ile getirilen başlıca değişiklikler incelenecektir (“Bölüm II”). Son bölümde ise, özellikle yenileme faaliyetinin yürütülmesine ve yenilenmiş ürünlere ilişkin garanti rejimine yönelik bu yeni yaklaşımın üreticiler, ithalatçılar ve yenileme merkezleri bakımından ortaya çıkardığı sonuçlar değerlendirilecektir (“Bölüm III”).

 I. YENİLENMİŞ ÜRÜN REJİMİNİN GELİŞİMİ

Yenilenmiş ürün rejimi, kullanılmış elektronik ürünlerin belirli teknik standartlara uygun şekilde yenilenerek yeniden piyasaya arz edilmesini sağlamak amacıyla 2020 yılında yürürlüğe giren Mülga Yönetmelik ile Türk hukukuna kazandırılmıştır. Bu suretle hem tüketicilerin daha uygun fiyatlarla güvenilir ürünlere erişimi sağlanacak hem de döngüsel ekonomi desteklenecektir. ⁴

İlk düzenlemenin ardından yenilenmiş ürün piyasasına ilişkin mevzuat kademeli olarak geliştirilmiştir. Bu kapsamda, 2023 yılında yenilenmeye tabi ürünlerin kapsamı genişletilmiş; akıllı saatler, bilgisayarlar, oyun konsolları ve modemler de sisteme dahil edilmiş, yenileme merkezlerine ilişkin önemli değişiklikler yapılmıştır.⁵ 2024 yılında ise denetim mekanizmaları güçlendirilmiş; yenileme faaliyetlerinin daha etkin şekilde izlenmesine ve mevzuata aykırılıkların yaptırımına ilişkin yeni düzenlemeler getirilmiştir.⁶

Bu kez ise, önceki değişikliklerden farklı olarak, yenilenmiş ürün rejimi bütüncül bir yaklaşımla yeniden ele alınmıştır. Bu kapsamda hem sektörde faaliyet gösteren işletmeler hem de tüketiciler bakımından önemli yenilikler öngörülmüştür.

 II. YÖNETMELİK İLE GETİRİLEN YENİLİKLER

a) Yenileme Süreçleri Dijitalleştiriliyor ve İzlenebilirlik Artırılıyor

Yönetmelik ile getirilen en önemli yeniliklerden biri, yenilenmiş ürünlere ilişkin süreçlerin dijital bir altyapı üzerinden yürütülmesine yönelik yeni bir sistemin benimsenmesidir. Bu kapsamda, yenileme işlemlerinin Ticaret Bakanlığı tarafından oluşturulan Yenilenmiş Ürün Bilgi Sistemi ("YÜBİS") üzerinden yürütülmesi ve bu işlemler sonucunda oluşturulan elektronik sertifikanın tüketiciye sunulması zorunlu hale getirilmiştir. Ayrıca, yenileme merkezleri, yerinde yenileme noktaları, yetkili satıcılar ile Ticaret Bakanlığı tarafından belirlenen bilgi ve belgelerin de YÜBİS'e kaydedilmesi öngörülmektedir. Bu suretle, yenilenmiş ürünlere ilişkin tüm sürecin merkezi bir elektronik sistem üzerinden kayıt altına alınması ve izlenebilirliğinin sağlanması amaçlanmaktadır (Yönetmelik m.4).

Yönetmelik, yalnızca kayıt sistemini dijitalleştirmekle yetinmemiş, elektronik kimlik bilgisi bulunan kullanılmış malların yenilenmesine ilişkin doğrulama mekanizmalarını da güçlendirmiştir. Mülga Yönetmelik'te aranan Beyaz Liste⁷aydı ve en az bir yıllık kullanım trafiği şartları korunmakla birlikte, bunlara ilave olarak cihazın YÜBİS'te beyan edilen bir hat aracılığıyla mobil şebekede aktif hâle getirilmesi ve en az bir başarılı çağrı gerçekleştirilmesi zorunlu tutulmuştur. Bu işlemlere ilişkin kayıtlar Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu sistemleri üzerinden doğrulanacak olup, söz konusu şartları sağlamayan cihazlara yenileme işlemi yapılamayacaktır (Yönetmelik m.10).

Yönetmelik, mevcut tanıtma ve kullanma kılavuzu yükümlülüğünü de dijital kayıt sistemine entegre etmiştir. Bu kapsamda, yenilenmiş ürüne ilişkin Türkçe tanıtma ve kullanma kılavuzunun YÜBİS'e kaydedilmesi zorunlu tutulmuş; tüketicinin talebi hâlinde bu kılavuzun yazılı olarak veya kalıcı veri saklayıcısı aracılığıyla sunulacağı düzenlenmiştir (Yönetmelik m. 4).

b) Yenileme Faaliyetlerine İlişkin Kurumsal Yapı ve Yetkilendirme Rejimi Yeniden Düzenleniyor

Yönetmelik ile yenileme faaliyetlerinin organizasyonu ve yenileme merkezlerine ilişkin yetkilendirme sistemi yeniden yapılandırılmıştır. Bu kapsamda yerinde yenileme noktası kavramı düzenlenmiştir. Buna göre, yenileme merkezleri, sahip oldukları yenileme yetkisini Ticaret Bakanlığınca belirlenecek düzenleme veya standartlar çerçevesinde yerinde yenileme noktaları aracılığıyla da kullanabilecektir. Ayrıca, yerinde yenileme noktalarının aynı zamanda yetkili satıcı olarak faaliyet gösterebilmesine de imkân tanınmıştır (Yönetmelik m.5(1)).

Bununla birlikte, Yönetmelik, yenileme faaliyetlerinin organizasyonunda daha esnek bir yapı benimsemekle birlikte, sorumluluğun yenileme merkezinde toplanması yaklaşımını korumuştur. Nitekim, yerinde yenileme noktaları ile yetkili satıcıların Yönetmelik kapsamındaki faaliyetlerinden yenileme merkezi sorumlu olmaya devam edecek; yenilenmiş ürünlere ilişkin tüketicilere sağlanan haklardan ise yenileme merkezi ile yetkili satıcı müteselsilen sorumlu olacaktır (Yönetmelik m.11).

Yönetmelik ile yenileme merkezi olarak faaliyet gösterebilmek için aranan şartlar da ağırlaştırılmıştır. Bu kapsamda, yenileme merkezi olarak faaliyet gösterecek işletmelerin sermaye şirketi niteliğinde olması zorunlu tutulmuş; asgari ödenmiş sermaye şartı ise 30 milyon TL'den 100 milyon TL'ye yükseltilmiştir (Yönetmelik m.6). Mevcut yenileme yetki belgesi sahipleri bakımından ise geçiş süreci öngörülmüş; yeni sermaye şartı ile Ticaret Bakanlığı tarafından ilan edilecek diğer koşulların 31 Aralık 2026 tarihine kadar sağlanması halinde mevcut yetki belgelerinin geçerlilik süresi boyunca faaliyetlerine devam edebilecekleri düzenlenmiştir (Yönetmelik Geçici Madde 1).

Öte yandan, yenileme yetki belgesinin askıya alınması ve iptaline ilişkin süreç de yeniden düzenlenmiş; bu konularda karar vermek üzere Ticaret Bakanlığı bünyesinde bir Komisyon oluşturulmuştur. Komisyonun, aykırılığın niteliği, yaygınlığı, sürekliliği, tekrarı ve etkisini dikkate alarak uyarı, askıya alma ve iptal süreçlerini değerlendirmesi öngörülmektedir. (Yönetmelik m.9).

c) Tüketicilere Yönelik Koruma Mekanizmaları Genişletiliyor

Yönetmelik ile yenilenmiş ürün satın alan tüketicilere sağlanan koruma mekanizmaları önemli ölçüde güçlendirilmiştir. Bu kapsamda, hem satış öncesi bilgilendirme yükümlülükleri genişletilmiş hem de satış sonrası tüketici haklarına ilişkin yeni güvenceler öngörülmüştür.

Yönetmelik ile getirilen en önemli yeniliklerden biri, fiziksel mağazalarda gerçekleştirilen yenilenmiş ürün satışları bakımından da tüketicilere on dört günlük cayma hakkı tanınmasıdır (Yönetmelik m.12). Buna göre, mesafeli satışlar bakımından Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği hükümleri uygulanmaya devam edecek; diğer satış yöntemlerinde ise tüketici, ürünü teslim aldığı tarihten itibaren on dört gün içinde herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin sözleşmeden cayabilecektir. Böylece, daha önce yalnızca mesafeli satışlarda söz konusu olan cayma hakkına benzer bir koruma, yenilenmiş ürünlerin fiziki mağaza satışları bakımından da sağlanmıştır.

Bunun yanı sıra, yenilenmiş ürünlere ilişkin garanti rejimi de yeniden düzenlenmiştir. Mülga Yönetmelikte belirli şartlar altında üretici veya ithalatçının sağladığı garantinin devam edeceği açıkça hükme bağlanmışken, Yönetmelikte bu düzenlemeye yer verilmemiştir. Bunun yerine garanti uygulamalarında üretici ve ithalatçıya ilişkin yükümlülüklerin yenileme merkezi tarafından yerine getirileceği kabul edilmiştir. Yönetmelik ile, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un 56. maddesi ile Garanti Belgesi Yönetmeliği hükümlerinin yenilenmiş ürünler bakımından kıyasen uygulanacağı açıkça hüküm altına alınmıştır. Garanti süresinin asgari bir yıl olacağı yönündeki mevcut uygulama korunurken, ücretsiz onarım veya ayıpsız yenilenmiş misli ile değişim taleplerinin en geç yirmi iş günü içerisinde yerine getirilmesi, garanti süresi boyunca nakliye, kargo ve benzeri masrafların tüketiciye yansıtılamaması ile teslim fişi ve servis fişi düzenlenmesine ilişkin yükümlülükler ayrıntılı şekilde düzenlenmiştir (Yönetmelik m.13).

Yönetmelik, tüketicilerin satın alma kararını bilinçli şekilde verebilmesini sağlamaya yönelik mevcut bilgilendirme yükümlülüklerini büyük ölçüde korurken, bazı yeni yükümlülükler de öngörmektedir. Bu kapsamda, Mülga Yönetmelik'te olduğu gibi, yenilenmiş ürünlerin kullanılmamış ve diğer ikinci el ürünlerden açıkça ayırt edilebilecek şekilde satışa sunulması ile ambalaj, etiket, reklam ve ilanlarda tüketicinin kolaylıkla algılayabileceği şekilde "yenilenmiş" ibaresine ve yenileme merkezine ilişkin bilgilere yer verilmesi zorunluluğu muhafaza edilmiştir. Bunun yanında, Yönetmelik ile ilk kez aynı yenilenmiş ürün grubu içerisinde farklı satış fiyatları uygulanması hâlinde, fiyat farkına esas teşkil eden fiziksel ve teknik özellikler hakkında tüketicilerin herhangi bir ödeme yükümlülüğü altına girmeden önce açık ve anlaşılır şekilde bilgilendirilmesi zorunlu hale getirilmiştir (Yönetmelik m.4).

d) Kapsam ve Operasyonel Süreçlere İlişkin Diğer Önemli Değişiklikler

Yönetmelik ile yenilenmiş olarak satışa sunulabilecek ürünlerin kapsamı da genişletilmiştir. Mülga Yönetmelik kapsamında cep telefonu, tablet, akıllı saat, bilgisayar, oyun konsolu ve modemler yenilenmiş ürün olarak satışa sunulabilirken, yeni Yönetmelik ile televizyonlar da bu kapsama dahil edilmiştir (Ek-1). Böylece, daha geniş bir ürün grubunun yenilenerek yeniden piyasaya arz edilmesinin önü açılmıştır.

Bunun yanında, Yönetmelik ile ilk kez daha önce yenilenmiş bir ürünün yeniden yenilenebilmesi için önceki yenileme tarihinden itibaren en az otuz gün geçmiş olması şartı getirilmiştir (Yönetmelik m. 4). Bu düzenleme ile aynı ürünün kısa süre içerisinde art arda yenileme işlemine tabi tutulmasının önüne geçilmesi ve yenilenmiş ürün sisteminin güvenilirliğinin korunması amaçlanmaktadır.

Ayrıca, Yönetmelik ile Ticaret Bakanlığı Tüketicinin Korunması ve Piyasa Gözetimi Genel Müdürlüğü'ne, gerekli gördüğü hâllerde Yönetmelik'in uygulanmasına ilişkin kılavuz hazırlama ve yayımlama yetkisi tanınmıştır (Yönetmelik m. 4).

III. YENİLENMİŞ ÜRÜN REJİMİNDE DEĞİŞEN SORUMLULUK YAKLAŞIMI

Yönetmelik, yenilenmiş ürün rejimine ilişkin kuralları güncellemenin ötesinde, sistemin temel aktörlerini ve bunların sorumluluklarını yeniden kurgulamaktadır. Yönetmeliğin özellikle yenileme faaliyetinin yürütülmesi ile garanti ve satış sonrası hizmetlere ilişkin sorumluluk rejimi bakımından önemli bir yaklaşım değişikliği benimsediği görülmektedir.

Bu değişikliğin temelinde yenileme faaliyetinin süjesine ilişkin yaklaşım yer almaktadır. Mülga Yönetmelikte yenileme faaliyetinin ürünün ilk üreticisi veya ithalatçısı tarafından veya onların muvafakatiyle bağımsız bir yenileme merkezi tarafından yenilendiği senaryolar özel olarak düzenlenmişti⁸. Bahis konusu Yönetmelikte ise bu senaryolar hakkında ayrı bir düzenlemeye yer verilmemiş; sorumluluk bütünüyle yenileme merkezinde toplanmıştır.  

Bu yaklaşım garanti rejimine de yansımıştır. Mülga Yönetmelikte, kullanılmış ürünün üreticisi veya ithalatçısı tarafından ya da yenileme merkezi tarafından üretici veya ithalatçının muvafakatiyle yenilenmesi hâlinde üretici veya ithalatçı tarafından sağlanan garantilerin geçerliliğini koruyacağı açıkça düzenlenmişti. Yeni düzenlemede ise bu hükme yer verilmemiş; bunun yerine Garanti Belgesi Yönetmeliği hükümlerinin yenilenmiş ürünler bakımından kıyasen uygulanacağı ve bu kapsamda üretici, ithalatçı ve yetkili servis istasyonuna ilişkin yükümlülüklerin yenileme merkezi tarafından yerine getirileceği hüküm altına alınmıştır. Bu değişiklik uyarınca üretici veya ithalatçının garanti ve satış sonrası hizmetlere ilişkin yükümlülüklerin muhatabı olabilmesi, ancak yenileme merkezi sıfatını haiz olması ve bu sıfatla faaliyet göstermesi hâlinde mümkün olacaktır.

SONUÇ

Bu düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, Yönetmelik'in yenilenmiş ürün piyasasında dijital kayıt altyapısını güçlendirmeyi, ürünlerin yenileme sürecini daha şeffaf ve izlenebilir hale getirmeyi ve denetim süreçlerini merkezi bir sistem üzerinden etkinleştirmeyi hedeflediği görülmektedir.

Bakanlığın nihai arzusu ikinci el cihaz alımını, risk barındıran bir işlem olmaktan çıkartarak, neredeyse sıfır ürün güveninde bir alışveriş tecrübesine dönüştürmektedir.⁹   Yönetmelik’le yalnızca satış sonrası tüketici haklarını güçlendirmeyi değil, aynı zamanda tüketicilerin yenilenmiş ürünlere ilişkin daha şeffaf bilgiye erişmesini sağlayarak satın alma kararlarını bilinçli şekilde verebilmelerini de amaçladığı görülmektedir.

Öngörülen yeni sorumluluk rejimiyle birlikte, yenilenmiş ürünün ve ona bağlı tüketici haklarının üretici veya ithalatçıyla olan bağı son derece zayıflamışsa da, bunun getirebileceği olası sorunları bertaraf etmek için de yenileme merkezlerinin sermaye yapıları güçlendirilmiş ve tabi oldukları denetim artırılmıştır. 

Footnotes

1.    27.06.2026 tarihli ve 33293 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır.

2.    22.08.2020 tarihli ve 31221 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır.

3.    Ticaret Bakanlığı’nın 30 Nisan 2026 tarihli “Ticaret Bakanlığı, Yenilenmiş Ürünlerde Tüketici Haklarını Güçlendiren ve Sektörde Güveni Artıran Yeni Düzenlemeleri Hayata Geçiriyor” başlıklı duyurusu

4.    Yenilenmiş Ürün ve Asıl Üreticinin Sorumluluğuna Etkisi; Pelin Baysal, Ilgaz Önder (https://baysaldemir.com/files/Refurbished-Products-and-Producers-Liability-TR.pdf)

5.    Yenilenebilir Ürün Piyasası Büyüyor; Pelin Baysal, Ilgaz Önder (https://baysaldemir.com/files/Yenilenebilir_tr.pdf)

6.    Yenilenmiş Ürün Piyasası Artık Daha Sıkı Denetleniyor; Pelin Baysal, Ilgaz Önder (https://baysaldemir.com/files/Yenilenmi%C5%9F%20%C3%9Cr%C3%BCnler%20-%202024%20B&D.pdf)

7.    Mevzuata uygun olarak yolcu beraberinde getirilen, ithal edilen veya yurt içinde imal edilerek Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumuna bildirilen ve kayıt işlemi tamamlanan, elektronik kimlik bilgisi değiştirilmemiş veya kopyalanmamış cihazlara ait IMEI numaralarının yer aldığı listedir. Yönetmelik’te “12/7/2014 tarihli ve 29058 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Elektronik Kimlik Bilgisini Haiz Cihazların Kayıt Altına Alınmasına Dair Yönetmelikte belirtilen liste” şeklinde tanımlanmıştır.

8.    Mülga Yönetmelik m.5(6): Kullanılmış malın üreticisi veya ithalatçısı tarafından veya yenileme merkezi tarafından üreticisinin veya ithalatçısının yenileme işlemine ilişkin muvafakati alınarak yenilenmesi hallerinde üreticinin veya ithalatçının sağladığı garantiler geçerliliğini korur.

9.    Ticaret Bakanlığı’nın 30 Nisan 2026 tarihli “Ticaret Bakanlığı, Yenilenmiş Ürünlerde Tüketici Haklarını Güçlendiren ve Sektörde Güveni Artıran Yeni Düzenlemeleri Hayata Geçiriyor” başlıklı duyurusu

The content of this article is intended to provide a general guide to the subject matter. Specialist advice should be sought about your specific circumstances.